سوره یاسین که گفته شده قلب قرآن است، وقتی که ما آن را استماع میکنیم باید قلب ما را به حرکت دربیاورد. پس به چه دلیلی این آثار به قدری که باید باشد، نیست؟ استماع قرآن مخصوصاً قلب قرآن باید آثار عظیمی داشته باشد. این آثار وجود دارد و برای همه ما ممکن است اما "صبر" و "تحمل" میخواهد. وقتی که استماع انسان انجام میشود باید "صبر" کند تا نتیجه حاصل شود.
نتایج سریع، خواندنهای زیاد و نتایج ظاهری که از طریق "قرآن پژوهی" و رجوع به تفسیر و توجهات عادی فراهم میشود اگرچه ارزشمند است اما ارزش اصلی آن آثاری است که قرآن بر قلب انسان میگذارد و آن حرکت و جنبشی که به انسان میدهد.
این جنبش با صبر و تحمل حاصل میشود. انسان باید در معرض قرآن و تشعشع قرآن باشد و تحمل سختی آن به این است که وقتی انسان در معرض قرآن و استماع قرآن قرار میگیرد و در شرایطی که قرآن ممکن است برای او آثاری داشته باشد تحمل در حالیتی که هیچ اثری ندارد مانند این است که انسان در شرایط سخت و ناراحت کنندهای است که خود به خود از آن رها میشود و دنبال زندگی روزمره میرود.
اینکه انسان در معرض قرآن باشد اما بازگشت به زندگی روزمره نداشته باشد و این در معرض بودن در این شرایط سخت در این حالتی که انسان در مرز تأثير و بىتأثيرى است، در این مرز توقف کردن کار صعب و دشواری است.
اکثر افراد به توجه عادی به قرآن رجوع میکنند، توجه از طریق تفاسیر ، خواندنهای عادی، از طریق قرائتهای صوری که با مقدارش مشخص میشود. اینکه مثلا یک مقداری از قرآن قرائت شده، اینکه به این مقدار توجه شده و یا قرآن را رها میکنند و وارد زندگی روزمره میشوند. که این دومی از اولی خطرناکتر است و گاهی هم اولی از دومی خطرناکتر است.
اما انسانی که بتواند جانش را در معرض قرآن قرار دهد و در این تشعشع مقاومت کند که این مقاومت کار سختی هم هست چون زندگی روزمره نمیگذارد. زندگی روزمره باعث میشود که انسان فراموش کند به خصوص در این ایام اربعین کلیمی که انسان برنامههایی دارد و این برنامههای خودش را فراموش میکند. نه ظاهر این برنامهها را بلکه محتوای آن را فراموش میکند.
انسان وقتی که میخواهد بازگشت کند ، حیران میشود که چه کاری قرار بوده انجام دهد و این حیرت و سرگردانی مانع رسیدن به آن است. رسیدن به آثار اصلی، نهایی و عمیقی که قرآن بر روح و جان انسان میگذارد. در رمضان این تأثیر چنان آشکار است که انسان بدون زحمت به آن میرسد و پیوسته، روز به روز و ساعت به ساعت آثار آن را میبیند. عظمت آثار را میبیند و متوجه میشود آثار برای او تعیین کننده است. خودش به دنبالش میرود بدون اینکه دچار غفلت شود.
اما پس از رمضان همه اینها فراموش میشود. در این اربعین انسان میتواند "بازگشت" کند و به یاد بیاورد که قرار بوده در معرض تشعشع متون قدسی قرار بگیرد و زندگی روزمره را گاهی متوقف کند. متوقف کردن زندگی روزمره هیچ ضرری ندارد. هیچ آسیبی به زندگی دنیایی انسان نمیرساند. انسان نباید واهمه داشته باشد از توقف. از اینکه لحظاتی، دقایقی، ساعاتی، روزهایی زندگیش را متوقف کند و وجودش را تخلیه کند. وجودش را ساکت نگه دارد. وجودش را آماده نگه دارد. تا این امور آسمانی بر قلب انسان بتابد. این خورشیدی که همه جهان را روشن کرده لحظهای قلب ما را هم روشن کند. و این چیزی است که ما باید در این اربعین دنبال کنیم تا به آن برسیم.
فایل ها :
استماع و تکلیم با قرآن
وَ كَلَّمَ اللهُ مُوسىٰ تَكليماً: و خداوند با موسی سخن گفت؛ چه سخنگفتنی! اگرچه «تکلیم» مقام خاص حضرت موسی کلیمالله است، اما آیا با کلام خداوندی که بر جان و روح ما مینشیند، جواب و پاسخی شایسته از درون انسان نمیجوشد؟ «تکلیم» و «گفتوشنود» اگرچه به شکل کامل آن برای اولیای الهی رخ میدهد، اما قلب و روح ما در تشعشعی که از کلام الهی جذب میکند، پیوسته از درون خود با تمامی وجود و ظرفیت به تکلم میپردازد و این کلام و «تکلیم» گرچه از طرف ما با ظرفیت معرفتی محدود و ناقص و با هزاران خطا و اشتباه صورت میگیرد، اما جذبه و اقتدار کلام الهی اجازهٔ انحراف و خطا به آن نمیدهد و ما را پیوسته و پیوسته به «تکلیم»ِ بالاتر و کاملتر رهنمون میکند؛ و ما میتوانیم امیدوار باشیم که از طریق این تکلیم با حضرت حق ارتباطی کاملتر و نزدیکتر پیدا کنیم و از دریای ظلمانی جهل و غفلت به سوی قلههای نوری که در پس آن نور است (نور علی نور)، حرکت کنیم. پس چرا باید از چنین شاهراهی که به سوی تکلیم هموار است، از استماع آیات الهی غفلت کنیم: وَ إِذا قُرِئَ القُرآنُ فَاسْتَمِعوا لَهُ وَ أَنصِتوا لَعَلَّكُم تُرحَمونَ؛ پس چون قرآن را میشنوید، جان خود را برای شنیدن و توجهکردن به آن آماده کنید، ای بسا که رحمت و هدایت الهی شما را فرا گیرد. تذکرات: ۱. هنگام قرائت قرآن نهایت توجه و تمرکز خود را به کار گیرید و مقدمات آن را از قبل آماده کنید. ۲. همزمان با شنیدن آیات، توجه به خویشتن را به صورت کامل مراقبت کرده و هرگز از خود و احوال خود غافل نشوید. ۳. در توجه به خویشتن سعی کنید از هر نوع افکار روزمره و مشکلات و حوادث و چیزهای شبیه به آن خودداری کرده و توجه خود را به ذات خویش، بدون هیچ اضافه و مازادی، معطوف دارید. ۴. سؤالات و نیازها و مشکلات و هر آنچه که مربوط به زندگی روحی و حرکتی انسان است، به صورت خودجوش بر انسان هجوم میآورد و اگر انسان به آن توجه نکند، چهبسا جوابها و آگاهیها و افکار ارزشمندی به همان صورت خودجوش برای انسان فراهم شود. راه درست این است که تا انتهای استماع قرآن همچنان به آن بیاعتنا باشید: نه با آن مبارزه کنید و نه به آن اعتنا کنید. این باعث خواهد شد که افکار ارزشمند، بیشتر و بیشتر از درون انسان بجوشد. اگر در میانهٔ استماع قرآن به این افکار توجه کنید، در همان نقطه متوقف خواهد شد. بناء بر این، پس از پایان استماع و تمرکز و تأمل و سکوت میتوانید این افکار را یادداشت نمایید. ۵. توجه داشته باشید که هر برداشت و مشاهدهای تنها در صورتی اعتبار دارد که با عقل صریح و روشن موافقت داشته باشد. بناء بر این، احساسات برآمده از زندگی روزمره، حبوبغضهای رایج، افکار و مشاهدات داستانگونه و تخیلی، کلمات و جملاتی که معنای اندکی دارد و همچون خوابهای عادی انسان است و هر چیزی که معارف ارزشمند عقلانی در آن نباشد، نه تنها قابل اعتنا نیست، بلکه مانع انسان بوده و از خواطر بیارزش یا شیطانی است. بناء بر این، نباید به آن اعتنایی شود و اشتراکگذاشتن و حتی توجه به آن باعث اختلال روحی و فکری فرد و جمع شده و باید از آن خودداری کرد. آنچه در «استماع و تکلیم» برای انسان روشن میشود، باید ارزش والای معرفتی و عقلی داشته و با عقل صریح و روشن قابل محاسبه باشد. ۶. بر خلاف برنامهٔ «مخاطبه با قرآن» قرائت قرآن در اینجا به صورت تحقیق (یا مجلسی) خواهد بود و زمان آن کوتاه و بین ۵ تا ۷ دقیقه است. مدت سکوت پس از آن نیز تنها ۵ دقیقه خواهد بود و بعد از آن افراد میتوانند تجربیات خود را به اشتراک بگذارند. ۷. اگر برای صحبت و مطلب شفاهی بعد از انتهای جلسه میآیید، از آمدن خودداری کنید! تنها در صورتی بیایید که برای استماع قرآن و رسیدن به تجربهٔ «تکلیم» حاضر میشوید. در عین حال که ممکن است هیچ صحبت شفاهی هم گفته نشود! هیچ برنامهٔ قطعیِ قبلی غیر از استماع قرآن وجود ندارد و آنچه که در جلسه روی میدهد، بستگی به تجربهٔ عملی اعضاء دارد و هر کسی برای خود باید تصمیم بگیرد. ۸. فردا، دوشنبه، سوم اردیبهشت، ساعت ۵:۳۰ بامداد، اولین جلسه خواهد بود. همه چیز در حال آزمودن است و برنامه پس از این از طریق آزمون و خطا مشخص میشود.