إِذَا وَقَعَتِ الْوَاقِعَةُ ﴿۱﴾ لَيْسَ لِوَقْعَتِهَا كَاذِبَةٌ ﴿۲﴾ گرچه سوره واقعه خبر از واقعه عظيم قيامت میدهد، اما اين واقعه قيامت، كه قيامت عظماى آفاقيه است، پيوسته درون ما و در حقيقت اين جهان جارى و سارى است. واقعهای است كه در هر لحظه، هر زمان، هر روز و شب زندگى ما در حال وقوع است و براى اين وقوع هيچ كذب و دروغى وجود ندارد.
خَافِضَةٌ رَافِعَةٌ ﴿۳﴾ حقيقتى است كه در حال وقوع است و هر لحظه ما يا در حال بالا رفتن هستيم يا پايين آمدن و بخشى از اين قيامت عظماى انفسيه ما همين الان در حال وقوع است. چيزى كه در نهايت رخ میدهد، روشن و آشكار شدن و ظهور همين حقيقتى است كه هر لحظه و هر زمان و پيوسته در وجود ما در حال وقوع است و لَيْسَ لِوَقْعَتِهَا كَاذِبَةٌ ﴿۲﴾ هيچ دروغى نيست؛ براى لحظه لحظه ما واقعيت دارد.
براى هر انتخاب و مواجهه ما و در هر حادثه، وَكُنْتُمْ أَزْوَاجًا ثَلَاثَةً ﴿۷﴾ در يكى از اين سه گروه قرار میگيريم؛ يا اصحاب يمين، يا اصحاب شمال يا السابقون (كسانى كه پيشتازند و به سمت آن حقيقت انسانى شان میروند). كسانى كه سابقون هستند، اندک هستند: ثُلَّةٌ مِنَ الْأَوَّلِينَ ﴿۱۳﴾ وَقَلِيلٌ مِنَ الْآخِرِينَ ﴿۱۴﴾. وقتى حقيقت جهان پيش میرود و جهان به سوى كمال میرود و وضعيت ما پيچيدهتر و سختتر میشود، پيوسته اين گروه مقربون كمتر و كمتر میشوند.
وقتى جهان سادهتر و انتخابهاى ما راحتتر است، گروه بسيارى از انسانها جزو السابقون قرار میگيرند. اما وقتى جهان پيچيده و انتخابهاى ما سختتر شد و زندگى ما پيش رفت، بنوعى كه در شرايطى قرار گرفتيم كه با شرايط بسيط ما متفاوت است، در اين زمان عده اندكى میتوانند جزو “السابقون” قرار بگيرند.
كسانى كه جزو گروه سابقون قرار میگيرند، أُولَئِكَ الْمُقَرَّبُونَ ﴿۱۱﴾ به حقيقت الهى و حقيقت وجود خودشان كه خداوند از رگ گردن به آنها نزديكتر است، امكان نزديكى و بازگشت به اين خويشتن حقيقى پيدا میكنند.
فِي جَنَّاتِ النَّعِيمِ ﴿۱۲﴾ در باغهاى نعمت؛ اين باغها گرچه ظهور نهايياش در جهان پس از قيامت است، اما حقيقتش همين الان وجود دارد. هر انسانى كه در اين شرايط قرار بگيرد، از اين نعمت میچشد و وقتى به آن حقيقت و جنات نعيم رسيد، عَلَى سُرُرٍ مَوْضُونَةٍ ﴿۱۵﴾ مُتَّكِئِينَ عَلَيْهَا مُتَقَابِلِينَ ﴿۱۶﴾؛ اين حقيقت جانهايى كه به اين مرحله رسيدند، بر تختهايى هستند، بر موقعيتها و جايگاهى كه از هر جواهرى بالاتر است. بر آن حقيقتى كه باشكوه و زيبايت و اين جانها در مقابل هم در حال گفتگو هستند. جان انسانى كه در همين جهان هست، كامل و راحت و آشكار است و از مشكلات اين جهان به راحتى گذر میكند.
يَطُوفُ عَلَيْهِمْ وِلْدَانٌ مُخَلَّدُونَ ﴿۱۷﴾ بِأَكْوَابٍ وَأَبَارِيقَ وَكَأْسٍ مِنْ مَعِينٍ ﴿۱۸﴾؛ قواى اين جهان، چيزى كه در اين جهان هست، همچون پسرانى جاودان با جامها و بادههاى ناب، اطراف اينها در حال طوافند و اينها پيوسته از اين شرايط سود میبرند و شامل بادههاى ناب با مستىهاى حقيقى هستند كه لَا يُصَدَّعُونَ عَنْهَا وَلَا يُنْزِفُونَ ﴿۱۹﴾ نه سردردى دارد و نه از عقلشان كاسته میگردد. اين شراب حقيقى و حقيقت، پيوسته براى هر انسانى در آستانه رسيدن است، اما بشرطها و شروطها... پيوسته ميوههاى معرفت، درك و فهم، و هر چيزى كه رزق مادى و معنوى اش است در اختيار اوست.
جَزَاءً بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ ﴿۲۴﴾ پاداشى است كه ناشى از عمل خودش است. لَا يَسْمَعُونَ فِيهَا لَغْوًا وَلَا تَأْثِيمًا ﴿۲۵﴾ إِلَّا قِيلًا سَلَامًا سَلَامًا ﴿۲۶﴾؛ انسانهايى كه در اين موقعيت قرار میگيرند، در آن جهان جايگاهى دارند كه در همين جهان پيوسته آن را میبينند؛ نه لغوى میبينند و نه گناهى. هيچ سخن گناه آلودى در همين جهان به گوش آنها نمیخورد، إِلَّا قِيلًا سَلَامًا سَلَامًا ﴿۲۶﴾؛ از اين همه سختى، ناراحتى، اضطراب، دردسر، درگيرى، نزاع، اختلاف، گفتگو، جدل و سختىهايى كه در اين جهان است، اينها چيزى جز سلام و درود نمیشنوند.
ما در همين زندگى خود، آدمهايى را میبينيم كه كنارمان هستند و از اين همه گناه و لغو در اين جهان، فضاى مجازى، عالم سياست، اقتصاد، اختلافات و دعواهاى خانوادگى جز سلام و درود چيزى نمیبينند. ما آنها را حساب نمیكنيم، اما پيش خدا مقام بلندى دارند. اگر انسان چشم باز كند، اينها را اطراف خود میبيند. اينها "السابقون" هستند و كسانى هستند كه به "جنات نعيم" نزديك میشوند.
اما كسانى كه اين مقام را ندارند، باز هم اگر اندكى تلاش كنند، وَأَصْحَابُ الْيَمِينِ مَا أَصْحَابُ الْيَمِينِ﴿۲۷﴾ فِي سِدْرٍ مَخْضُودٍ ﴿۲۸﴾ وَ طَلْحٍ مَنْضُودٍ ﴿۲۹﴾ وَ ظِلٍّ مَمْدُودٍ ﴿۳۰﴾ وَمَاءٍ مَسْكُوبٍ ﴿۳۱﴾ اگر در بدترين شرايط قرار نگيرند و انسان ذرهای تلاش كند، در اين درختان صدرى كه سايه و آرامش پايدار دارد، قرار میگيرد (نه اين آرامشهايى كه ما به زور با انواع امكانات مادى، با ستيز و دعوا و تصميمهاى باطل انتخاب میكنيم). پايدارى سايه اش و راحتى اش جوهرى و حقيقى است.
وَ فَاكِهَةٍ كَثِيرَةٍ ﴿۳۲﴾ لَا مَقْطُوعَةٍ وَ لَا مَمْنُوعَةٍ ﴿۳۳﴾ ميوههاى فراوانى كه نه قطع میشود و نه دسترسى به آنها با مشكلات روبرو میشود. ثُلَّةٌ مِنَ الْأَوَّلِينَ ﴿۳۹﴾ وَثُلَّةٌ مِنَ الْآخِرِينَ ﴿۴۰﴾؛ اينها به سختى گروه سابقون نيستند و عدهای میتوانند به اين درجه برسند.
اما اصحاب شمال؛ وَ أَصْحَابُ الشِّمَالِ مَا أَصْحَابُ الشِّمَالِ ﴿۴۱﴾ فِي سَمُومٍ وَ حَمِيمٍ ﴿۴۲﴾ وَ ظِلٍّ مِنْ يَحْمُومٍ ﴿۴۳﴾؛ اينها در مياد بادهاى گرم و آب داغ هستند؛ چيزى كه فضاى زندگيشان است پيوسته سموم است. بادهاى گرم و شرايط سختى كه پيوسته آنها را در رنج قرار میدهد و نوشيدنىشان از چيزهاى داغ است و آن سايهای كه به سمتش میروند، دود تار، تخيل باطل و توهم است. نه برايشان خنكى دارد و نه احترام و كرامتى!
إِنَّهُمْ كَانُوا قَبْلَ ذَلِكَ مُتْرَفِينَ ﴿۴۵﴾ اين شرايطى كه انسان به آن میرسد، ناشى از انتخابهاى قبلى است كه كرده، ناشى از جامعه، حكومت، شرايط بيرونى و استكبار و خانواده و همسر و شريك و برادر نيست، بلكه ناشى از خود انسان است. اينها كسانى بودند كه انتخابهاى سخت و نادريت و غلطى میكردند و از آن طريق مسير سهل و راحت جهان را ترك میكردند. وَكَانُوا يُصِرُّونَ عَلَى الْحِنْثِ الْعَظِيمِ ﴿۴۶﴾ پافشارى میكردند و هرقدر كه جهان و كائنات به انواع مختلف به آنها تذكر میداد، در جواب میگفتند: وَ كَانُوا يَقُولُونَ أَئِذَا مِتْنَا وَ كُنَّا تُرَابًا وَ عِظَامًا أَإِنَّا لَمَبْعُوثُونَ ﴿۴۷﴾ أَوَ آبَاؤُنَا الْأَوَّلُونَ ﴿۴۸﴾ آيا اين چيزهايى كه شما میگوييد ممكن است؟! و جواب تمام جهان اين است: قُلْ إِنَّ الْأَوَّلِينَ وَالْآخِرِينَ ﴿۴۹﴾ لَمَجْمُوعُونَ إِلَى مِيقَاتِ يَوْمٍ مَعْلُومٍ ﴿۵۰﴾؛ هيچ راهى براى فرار وجود ندارد، اين سرنوشت ماست، انتخاب ماست و امانتى است كه خود پذيرفتيم و لامحاله به آن رجوع میكنيم و هيچ امكان فرارى نيست چون خودمان خواسته ايم...
فایل ها :
استماع و تکلیم با قرآن
وَ كَلَّمَ اللهُ مُوسىٰ تَكليماً: و خداوند با موسی سخن گفت؛ چه سخنگفتنی! اگرچه «تکلیم» مقام خاص حضرت موسی کلیمالله است، اما آیا با کلام خداوندی که بر جان و روح ما مینشیند، جواب و پاسخی شایسته از درون انسان نمیجوشد؟ «تکلیم» و «گفتوشنود» اگرچه به شکل کامل آن برای اولیای الهی رخ میدهد، اما قلب و روح ما در تشعشعی که از کلام الهی جذب میکند، پیوسته از درون خود با تمامی وجود و ظرفیت به تکلم میپردازد و این کلام و «تکلیم» گرچه از طرف ما با ظرفیت معرفتی محدود و ناقص و با هزاران خطا و اشتباه صورت میگیرد، اما جذبه و اقتدار کلام الهی اجازهٔ انحراف و خطا به آن نمیدهد و ما را پیوسته و پیوسته به «تکلیم»ِ بالاتر و کاملتر رهنمون میکند؛ و ما میتوانیم امیدوار باشیم که از طریق این تکلیم با حضرت حق ارتباطی کاملتر و نزدیکتر پیدا کنیم و از دریای ظلمانی جهل و غفلت به سوی قلههای نوری که در پس آن نور است (نور علی نور)، حرکت کنیم. پس چرا باید از چنین شاهراهی که به سوی تکلیم هموار است، از استماع آیات الهی غفلت کنیم: وَ إِذا قُرِئَ القُرآنُ فَاسْتَمِعوا لَهُ وَ أَنصِتوا لَعَلَّكُم تُرحَمونَ؛ پس چون قرآن را میشنوید، جان خود را برای شنیدن و توجهکردن به آن آماده کنید، ای بسا که رحمت و هدایت الهی شما را فرا گیرد. تذکرات: ۱. هنگام قرائت قرآن نهایت توجه و تمرکز خود را به کار گیرید و مقدمات آن را از قبل آماده کنید. ۲. همزمان با شنیدن آیات، توجه به خویشتن را به صورت کامل مراقبت کرده و هرگز از خود و احوال خود غافل نشوید. ۳. در توجه به خویشتن سعی کنید از هر نوع افکار روزمره و مشکلات و حوادث و چیزهای شبیه به آن خودداری کرده و توجه خود را به ذات خویش، بدون هیچ اضافه و مازادی، معطوف دارید. ۴. سؤالات و نیازها و مشکلات و هر آنچه که مربوط به زندگی روحی و حرکتی انسان است، به صورت خودجوش بر انسان هجوم میآورد و اگر انسان به آن توجه نکند، چهبسا جوابها و آگاهیها و افکار ارزشمندی به همان صورت خودجوش برای انسان فراهم شود. راه درست این است که تا انتهای استماع قرآن همچنان به آن بیاعتنا باشید: نه با آن مبارزه کنید و نه به آن اعتنا کنید. این باعث خواهد شد که افکار ارزشمند، بیشتر و بیشتر از درون انسان بجوشد. اگر در میانهٔ استماع قرآن به این افکار توجه کنید، در همان نقطه متوقف خواهد شد. بناء بر این، پس از پایان استماع و تمرکز و تأمل و سکوت میتوانید این افکار را یادداشت نمایید. ۵. توجه داشته باشید که هر برداشت و مشاهدهای تنها در صورتی اعتبار دارد که با عقل صریح و روشن موافقت داشته باشد. بناء بر این، احساسات برآمده از زندگی روزمره، حبوبغضهای رایج، افکار و مشاهدات داستانگونه و تخیلی، کلمات و جملاتی که معنای اندکی دارد و همچون خوابهای عادی انسان است و هر چیزی که معارف ارزشمند عقلانی در آن نباشد، نه تنها قابل اعتنا نیست، بلکه مانع انسان بوده و از خواطر بیارزش یا شیطانی است. بناء بر این، نباید به آن اعتنایی شود و اشتراکگذاشتن و حتی توجه به آن باعث اختلال روحی و فکری فرد و جمع شده و باید از آن خودداری کرد. آنچه در «استماع و تکلیم» برای انسان روشن میشود، باید ارزش والای معرفتی و عقلی داشته و با عقل صریح و روشن قابل محاسبه باشد. ۶. بر خلاف برنامهٔ «مخاطبه با قرآن» قرائت قرآن در اینجا به صورت تحقیق (یا مجلسی) خواهد بود و زمان آن کوتاه و بین ۵ تا ۷ دقیقه است. مدت سکوت پس از آن نیز تنها ۵ دقیقه خواهد بود و بعد از آن افراد میتوانند تجربیات خود را به اشتراک بگذارند. ۷. اگر برای صحبت و مطلب شفاهی بعد از انتهای جلسه میآیید، از آمدن خودداری کنید! تنها در صورتی بیایید که برای استماع قرآن و رسیدن به تجربهٔ «تکلیم» حاضر میشوید. در عین حال که ممکن است هیچ صحبت شفاهی هم گفته نشود! هیچ برنامهٔ قطعیِ قبلی غیر از استماع قرآن وجود ندارد و آنچه که در جلسه روی میدهد، بستگی به تجربهٔ عملی اعضاء دارد و هر کسی برای خود باید تصمیم بگیرد. ۸. فردا، دوشنبه، سوم اردیبهشت، ساعت ۵:۳۰ بامداد، اولین جلسه خواهد بود. همه چیز در حال آزمودن است و برنامه پس از این از طریق آزمون و خطا مشخص میشود.