وَ هُوَ الَّذِي مَرَجَ الْبَحْرَيْنِ هذا عَذْبٌ فُراتٌ وَ هذا مِلْحٌ أُجاجٌ وَ جَعَلَ بَيْنَهُما بَرْزَخاً وَ حِجْراً مَحْجُوراً(فرقان: ۵۳)

سرتاسر زندگی انسان پر از حوادثی است همچون دو دریای متفاوت؛ دریایی با طعم خوش و گوارا و دریایی با طعم شور و تلخ. دو دریای حوادث که انسان را احاطه کرده و انسان در میان آن‌ها هر دو را هم‌زمان احساس می‌کند. همه چیز آماده است تنها انسان است که باید حرکت کند و نگاهی به خودش بیندازد.

وَ هُوَ الَّذِي خَلَقَ مِنَ الْماءِ بَشَراً فَجَعَلَهُ نَسَباً وَ صِهْراً وَ كانَ رَبُّكَ قَدِيراً(فرقان: ۵۴)

این انسانی که از هیچ آفریده شده، از قطره‌ای آب و این قطره تبدیل به انسان شده و انسان پیوندهای نسبی و سببی ایجاد کرده و نسلش از ابتدای بشریت تا قیامت ادامه دارد با انواع نسب‌ها و سبب‌ها. همه‌ی این‌ها برای این است که انسان خودش را ببیند؛ خودش را میان این دو دریای شور و شیرین ببیند؛ در میان دریای حوادث. حوادثی گوارا و حوادثی تلخ و لحظه‌ای به خودش بپردازد.

كانَ رَبُّكَ قَدِيراً(فرقان: ۵۴)

خداوند احتیاجی به این موارد و به عذاب بشر ندارد همان‌طور که برای شیرین کردن زندگی انسان مانعی روبه‌روی او نیست. این برای خود انسان است. اما انسان چه می‌کند؟!

وَ يَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّـهِ ما لا يَنْفَعُهُمْ وَ لا يَضُرُّهُمْ (فرقان:۵۵)

انسان پیوسته به دنبال لغویاتی است که هیچ اثری در زندگی دنیایی و آخرتش ندارد و از این دست بردار نیست.

وَ كانَ الْكافِرُ عَلى‏ رَبِّهِ ظَهِيراً(فرقان:۵۵)

انسانی که به کفران رسیده، همه‌ی آیات الهی را نمی‌بیند و عقلش را تعطیل کرده و هرگز حاضر به نگاه کردن نیست، نه تنها این گونه است بلکه با هر موضوعی و به هر بهانه‌ای که می‌تواند بر علیه این حرکت نامتناهی و بر ربی که بی‌نهایت است و بر مسیری که تا بی‌نهایت و تا نامتناهی ادامه پیدا می‌کند، شورش می‌کند و با تمام قوا به آن سمت می‌رود.

وَ ما أَرْسَلْناكَ إِلاَّ مُبَشِّراً وَ نَذِيراً(فرقان:۵۶)

بنا نیست که پیامبر غیر از گفتن و تذکر دادن و بشارت و بیم دادن کار دیگری داشته باشد و از انسان هیچ چیز نمی‌خواهند الا: قُلْ ما أَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ إِلاَّ مَنْ شاءَ أَنْ يَتَّخِذَ إِلى‏ رَبِّهِ سَبِيلاً(فرقان:۵۷)

خداوند و رسولانش و اولیاء الهی هیچ اجرتی، هیچ پاداشی، هیچ چیزی از ما انسان‌ها نمی‌خواهند به جز اینکه کسی که می‌خواهد به سمت این بی‌نهایت برود به این شاه‌راه توجه کند و برود چون راه برایش باز است. توجه کند به "وَ تَوَكَّلْ عَلَى الْحَيِّ الَّذِي لا يَمُوتُ"(فرقان:۵۸) به این خدای بی‌نهایتی که انتها ندارد و تمام نمی‌شود توکل کند و به این مسیر و به این شاه‌راه و به جهان و همه چیزی که برای انسان آماده کرده، توجه کند.

وَ سَبِّحْ بِحَمْدِهِ وَ كَفى‏ بِهِ بِذُنُوبِ عِبادِهِ خَبِيراً(فرقان:۵۸)

خداوندی که این نعمات رو ایجاد کرده، ستایش کند. اما انسان چگونه است؟!

وَ إِذا قِيلَ لَهُمُ اسْجُدُوا لِلرَّحْمنِ قالُوا وَ مَا الرَّحْمنُ(فرقان:۶۰)

وقتی که از انسان خواسته می‌شود که به سمت این بی‌نهایت حرکت کند، لحظه‌ای از زندان خودش بیرون بیایید و به حقیقتی که بر جهان حاکم است توجه کنید.حقیقتی که همه‌ی آن برای این است که او را یک قدم از این نفرت درونی بیرون بیاورد. این رحمت الهی بی‌نهایت است و ما در مقابل می‌گوییم: قالُوا وَ مَا الرَّحْمنُ(فرقان:۶۰). این رحمت کجاست؟!

أَ نَسْجُدُ لِما تَأْمُرُنا وَ زادَهُمْ نُفُوراً(فرقان:۶۰)

آن‌ها می‌گویند: ما به سمت خدایی برویم که از او چیزی متوجه نمی‌شویم، "وَ زادَهُمْ نُفُوراً" این نفرت افزایش پیدا می‌کند.

وَ عِبادُ الرَّحْمنِ الَّذِينَ يَمْشُونَ عَلَى الْأَرْضِ هَوْناً(فرقان:۶۳)

اما در مقابل، آن‌هایی که این مسیر را انتخاب می‌کنند و می‌روند. همان بندگان و کسانی که این رحمت را می‌بینند و از زندان خودشان خارج می‌شوند و این مسیر بی‌نهایت را طی می‌کنند و به آن نگاه می‌کنند. آن‌ها کسانی هستند که در این زندگی بر روی این زمین حرکت می کنند و در زندگی روزمره‌شان با آرامش و فروتنی رفتار می‌کنند و این زندان درونشان را با تمامی جهان یکی نمی‌گیرند. فروتن هستند و می‌فهمند که در زندان خودشان هستند.

وَ إِذا خاطَبَهُمُ الْجاهِلُونَ قالُوا سَلاماً(فرقان:۶۳)

آن‌ها به این ارتباطات و به امور اعتباری و بی ارزشی که جامعه و اجتماع را فرا‌گرفته، توجه ندارند.

وَ الَّذِينَ يَبِيتُونَ لِرَبِّهِمْ سُجَّداً وَ قِياماً(فرقان:۶۴)

انسان‌هایی که سجده و قیام و قعود و توجه دارند، به‌خصوص در شب‌هایی که این‌ها به آرامش توجه می‌کنند و زندگی روزمره آن‌چنان آن‌ها را درهم نشکسته که شب آن‌ها نابود شود.

وَ الَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنَا اصْرِفْ عَنَّا عَذابَ جَهَنَّمَ إِنَّ عَذابَها كانَ غَراماً(فرقان:۶۵)

و با توجه به بی‌نهایت این عذاب را از خودشان دور می‌کنند.

وَ الَّذِينَ إِذا أَنْفَقُوا لَمْ يُسْرِفُوا وَ لَمْ يَقْتُرُوا وَ كانَ بَيْنَ ذلِكَ قَواماً(فرقان:۶۷)

کسانی که در زندگی اعتدال را رعایت می‌کنند و نه حالت افراط دارند و نه تفریط.

وَ الَّذِينَ لا يَدْعُونَ مَعَ اللَّـهِ إِلهاً آخَرَ (فرقان:۶۸)

در این مسیر صحیح، در این ترک زندان‌ها به جای این که زندان را ترک کنند، به یک معبود دیگر، به یک اندیشه و به هر چیزی که آن‌ها را نگه‌دارد، نمی‌پردازند. این‌ها کسانی هستند که: إِلاَّ مَنْ تابَ وَ آمَنَ وَ عَمِلَ عَمَلاً صالِحاً فَأُوْلئِكَ يُبَدِّلُ اللَّـهُ سَيِّئاتِهِمْ حَسَناتٍ وَ كانَ اللَّـهُ غَفُوراً رَحِيماً(فرقان:۷۰) کسانی که برمی‌گردند و به این بی‌نهایت توجه می‌کنند از زندان خودشان بیرون می‌آیند و یک عمل صالح و یک حرکت کوچک و یک قدم و یک وجب تکان می‌خورند، خداوند سیئات آن‌ها را به حسنات تبدیل می‌کند و غفران و رحمت خداوند برای این انسان‌ها آماده است. اگر انسان خودش از این فرار نکند.