۱۵ رمضان ۱۴۴۷
-----------------------
با توجه به نزدیک شدن به شب‌های قدر به دعای مکارم بازگشت می‌کنیم و امشب در مورد عباراتی از دعا گفتگو خواهدبود.
ابتدا دوستان سوالات و نظرات خود را بیان نمایند؛ در مورد برنامه رمضان و شب‌های قدر و قراری که از ابتدای رمضان داشتیم و پیمانی که در این شبها برای سال آینده خود باید ببندیم و سپس به شرح این فقرات از دعا خواهیم پرداخت.
۱- اثباتی: حَلِّنِی بِحِلْیةِ الصَّالِحِین: به من زیور نیکوکاران را بپوشان.
چه چیزی این زندگی که من دارم را تکان می‌دهد؟ چیزی که روشن، واضح و بدون شرط است. حداقلی که بتواند تبدیل به چکیده دستوری شود.
۲- نفیی: وَ أَلْبِسْنِی زِینَةَ الْمُتَّقِین: و مرا با زینت متقین قرار بده.
چه کاری و چیزی را نباید انجام دهم؟ خط قرمزی که برای خودم می‌کشم برای اینکه آنطرف‌تر نروم (فقط یک خط).
۳- عبادت و کار روحی وظیفه دینی من چگونه چیزی می‌تواند باشد؟
لَا تَبْتَلِینِّی بِالْکسَلِ عَنْ عِبَادَتِک
من رادر حالتی قرار نده که انرژی و انگیزه کار نیک و عبادت نداشته باشم.
برنامه حداقلی برای زندگی که روزانه از این عبادت فاصله نیفتد (هر چیزی می‌تواند عبادت حساب شود).
۴- چگونه از جاده خویشتن دور نشوم؟
وَ لَا الْعَمَی عَنْ سَبِیلِک: نگذار که من از مشاهده جاده روحی خود ناتوان بشوم.
برنامه حداقلی برای اینکه از مسیر دور نشوم، کارها یا برنامه خاصی که می‌دانم با انجام آن از جاده خویشتن دور نمی‌شوم (مثل ارتباط با جمع خاصی و...).
۵- عَمِّرْنِی مَا کانَ عُمُرِی بِذْلَةً فِی طَاعَتِک، فَإِذَا کانَ عُمُرِی مَرْتَعاً لِلشَّیطَانِ فَاقْبِضْنِی إِلَیک قَبْلَ أَنْ یسْبِقَ مَقْتُک إِلَی أَوْ یسْتَحْکمَ غَضَبُک عَلَی: زندگانی مرا تا آنجا ادامه بده که در جهت رسیدن به تو باشد، اما اگر عمرم چراگاهی برای شیطان شد جان مرا بگیر قبل از آنکه غضب تو بر من جاری شود.
انجام کاری وقتی که احساس می‌کنم به بن‌بست رسیده‌ام، یعنی انواع توقف‌ها و بیتوته‌ها که آدم می‌تواند انجام دهد تا برگردد و روحش آزاد شود که می‌تواند هر چیزی باشد.
در این شبها ما پایبندی خود را به خداوند و ائمه(ع) اعلام می‌کنیم و از صاحب شب قدر حضرت بقیة‌الله الاعظم(عج) کمک می‌خواهیم تا تقدیر یک سال ما نوشته شود.
باید حداقلی تعیین کنیم که چکیده دستوری ما باشد:
۱-چکیده دستوری
پنج شش کار چکیده نیست. چکیده موجز و اجرایی و شفاف و قابل محاسبه و قابل مراقبه است. یک مورد عملی و واضح، روشن و اجرایی است.اگر آسمان به زمین آید، این عمل باید انجام شود.مثلا نماز اول وقت | نماز ظهر اول وقت | بیدار شدن در سحر | خلوت داشتن | محتوای منظم و مستمر | آزاد کردن ذهن از دیگران.
۲-خط‌کشی‌های نجات بخش
افرادی که مراقبه و محاسبه دارند، باید خط‌کشی داشته باشند و موردی را که سد راه است ترک کنند (فایل خط‌کشی‌ها در رساله عملیه). یک خط، نه زیاد! نه عظیم! مثلا اتلاف وقت، اخلاق بد، دخالت و قضاوت، عصبانی شدن، حرف زدن.
۳- در دعای مکارم‌الاخلاق آمده مرا از عبادت با کسالت روحی دور کن.
حالا عبادت من در چیست؟
مثلاً نماز اول وقت، مراقبت از مادر، یک نفر پشت موشک می‌نشیند، یک نفر به بچه شیر می‌دهد، یک نفر کار علمی می‌کند. برنامه‌ای که انسان رهرو در مسیر باشد.
۴- از جاده خودم دچار کوری نشوم
حداقلی دارد. مثلاً یک نفر حرم برود، ماهی یک بار مشهد رفتن، یک نفر کتاب بخواند، یک نفر ارتباط خود را با جمعی که می‌تواند درک کند جاده کجاست برقرار کند. برنامه حداقلی اما مانند ستون آرمه محکم.
۵- متوقف کردن زندگی: بیتوته
خلوت و رها بودن از امور زندگی و بازرسی از خود، ولو به اندازه کم. این کار روحی و روانی است، نه کار بیرونی. چیزی است که انسان را از حیث روحی تغییر می‌دهد. موضوع انسان است، نه کار بیرونی.
این برنامه مؤخّر و قابل کش‌آمدن نیست. از نقطه صفر (رساله ۶) می‌توان شروع کرد و به تدریج در طول سال هر هفته مطالب خوانده و سپس عمل می‌شود. تا قدم به قدم به نگاه درستی به خود برسیم و کم کم راه خود را پیدا کنیم.
---------------------------------------------
*تأثیر شرایط جنگ*
حتی اگر انسان هیجان شدیدی احساس نکند، برهم خوردن زندگی عادی و ایجاد شوک درونی می‌تواند زمینه‌ای برای حرکت، تغییر و تحول باشد.
*وجود انگیزه برای تغییر*
بسیاری از افراد در چنین شرایطی، به‌ویژه همراه با ماه رمضان و حوادثی مانند شهادت‌ها، انگیزه‌ای برای تحول در خود احساس می‌کنند.
آفت اصلی؛ «وسط‌بازی»
انسان در میدان فعالیت و تلاش قرار می‌گیرد و بسیار مشغول است، اما نتیجه واقعی و متناسبی به دست نمی‌آورد؛ مانند مشغولیت‌های بی‌ثمر در فضای مجازی.
«وسط‌بازی» به حالتی گفته می‌شود که انسان در میدانی قرار گرفته که انگیزه، فرصت و ابزار برای حرکت و خدمت در آن فراهم است و او نیز کاملاً درگیر و مشغول به نظر می‌رسد؛ به گونه‌ای که تمام ذهن، روح و وقتش درگیر فعالیت‌هاست و مانند کسی که در میدان بازی مدام می‌دود، پیوسته در حال حرکت و تلاش است. اما با وجود این همه مشغولیت و هیجان، دست او خالی است و حاصل قابل توجهی برای خود، دیگران یا یک هدف خیر به دست نمی‌آورد و نتیجه کارش بسیار کمتر از ظرفیت و انگیزه‌ای است که دارد.
*دو عامل مهم وسط‌بازی*
- نداشتن تمرکز بر یک مسیر و مدام از شاخه‌ای به شاخه دیگر رفتن.
- پرداختن به انتقادهای بیجا از دیگران به جای اصلاح و رشد خود.
*پیامدها*
این رفتارها باعث از دست رفتن فرصت‌های ارزشمند، تضعیف الگوهای جامعه و دور شدن انسان از بهره‌برداری واقعی از موقعیت‌های معنوی می‌شود.
سخن و رفتار انسان، به‌ویژه نسبت به افراد بزرگ، بی‌اثر نیست و می‌تواند آثار واقعی و ماندگاری داشته باشد؛ بنابراین باید از فرصت‌ها درست استفاده کرد و از آفت وسط‌بازی پرهیز نمود.
فایل ها :
محاکمات (رمضان ۱۴۴۷)
دوش از مسجد سویِ میخانه آمد پیرِ ما، چیست یارانِ طریقت بعد از این تدبیرِ ما؟؛ ما مریدان رویْ سویِ قبله چون آریم؟ چون، روی سویِ خانهٔ خَمّار دارد پیرِ ما؛ در خراباتِ طریقتْ ما به هم منزل شویم، کاین‌چنین رفته است در عهدِ ازل تقدیرِ ما؛ عقل اگر داند که دل در بندِ زلفش چون خوش است، عاقلان دیوانه گردند از پیِ زنجیرِ ما؛ رویِ خوبت آیتی از لطف بر ما کشف کرد، زان زمان جز لطف و خوبی نیست در تفسیرِ ما؛ با دلِ سنگینت آیا هیچ درگیرد شبی، آهِ آتشناک و سوزِ سینهٔ شبگیرِ ما؟؛ تیرِ آهِ ما ز گردون بگذرد حافظ خموش، رحم کن بر جانِ خود پرهیز کن از تیرِ ما. ۱. مکتب کاوش‌های وجودی تعالیم و دستورات فراوانی دارد که همه آنها بر محور انسان و نامتناهی‌بودن او و اصالت و کرامت و اقتدار بی‌انتهای اوست. این مکتب که از تبار مکتب نظری و عملی علامه طباطبایی است، سعی بر تدوین زندگی و حرکت انسانی و دنیای مادی و معنوی، حول محور انسان نموده و نیز تلاش آن بر تدوین دیانت و تقدسی است که در آن «امر قدسی از رگ گردن به انسان نزدیک تر است» و «بین انسان و خودش قرار می‌گیرد». ۲. اما همه این تعالیم و معارف و باورها -حتی اگر به اقدام و عمل منتهی شود- زمانی به نتیجه می‌رسد که وارد گذرگاه «محاکمات» شود. منظور از «محاکمه» معنای امروزی آن نیست. منظور معنی سنتی و تاریخی آن است و به معنی «مواجهه و مقابله انسان» با «خود رایج و زندگی روزمره و فعلی» آن و تمام «افکار و باورها» و «همه شخصیت خود» است، برای رسیدن به «ذات و حقیقت خویشتن». نگاه این مکتب به انسان، او را حقیقتی پاک و پاکیزه و منزه می‌داند که هرگز آلودگی‌های ظاهری -حتی اگر به شقاوت انسان منجر شده باشد- باعث کدورت و از بین رفتن این ذات برتر نشده و همیشه و هر زمانی آماده بازگشت به برتری ذاتی خود است. در نگاه این مکتب، سلوک و اخلاق و عرفان و هر سیر روحی و معنوی و علمی به معنی رسیدن انسان به قله و مقامی نیست که قبلا دارای آن نبوده؛ بلکه به معنی زدودن موانع و لایه‌های شخصیت مجازی و «آشکار شدن حقیقت انسانی» و «درک و فهم ذاتی» است که همیشه پاک و دست‌نخورده باقی مانده است. ۳. محاکمه در اینجا یعنی رویارویی مستقیم با خویشتن در خلال حوادث و مسائل و گردونه‌های زندگی و در شرایطی که انسان تمام تلاش خود را بر حرکت انسانی نهاده است. رویارویی مستقیمی که پیوسته انسان از احوال خویشتن و مشاهده و بررسی آن غافل نشده و آن را ابزاری برای کشف و درک زوایای پنهان عملی و نظری کرده و به راه فتح قله‌های خویشتن قدم می‌گذارد و از طریق این محاکمه می‌تواند به جایی برسد که بدون آن ممکن نیست. ۴. رمضان زمانی است که عناصر لازم برای یک دوره محاکمهٔ مقتدرانه فراهم است: توجّه و تمرکز انسان بر روی خویشتن، آمادگی برای اقدام، توجّه به متون قدسی که زمینهٔ کافی و بااهمیتی برای مشاهده و محاکمهٔ خویشتن فراهم می‌کند و جمع‌هایی از یاران مصمّم که حلقه‌های عمل و نظر است و بهترین تسهیل‌گری را برای این مقصود دارا می‌باشد. ۵. هر روز صبح برنامهٔ قرآنی بعد از نماز صبح چون سال‌های قبل برقرار خواهد بود. بعد از استماع قرآن تجربیات ابتدا به صورت کتبی است. اما بر خلاف سال‌های گذشته پس از آن گفت‌وگو به صورت شفاهی ادامه خواهد داشت. شبها نیز برنامهٔ متون حدیثی برقرار است. ۶. شیوهٔ مواجهه با قرآن -که برای محاکمه مؤثر باشد- در سه جلسهٔ اخیر رسالهٔ عملیه و نیز در جلسهٔ ۳۰ رسالهٔ شش (در برابر قرآن) بیان شده است. لازم است که دوستان با دقت و وسواس آن را مطالعه نمایند. جلسهٔ متون حدیثی هم مانند جلسه «خانهٔ پدری» خواهد بود. ۷. آیا زمان آن رسیده که دوستانی که در این سال‌ها در برنامه‌های نظری و عملی «مکتب کاوش‌های وجودی» به تعلیم و تعلّم مکتب علامه طباطبائی پرداختند، در یک حلقهٔ نظری - عملی به بررسی، برنامه‌ریزی و مدیریّت تمام کارهای گروهی و فردی خود پرداخته و با تشکیل «حلقهٔ محاکمات» بتوانند برای سال آینده تمام کارهای مختلف را در باش‌گاه اندیشه در این قالب آورند؟ این سؤالی است که نیازمند تشکیل چند جلسه در رمضان است که آقای محمّدجواد قدّوسی عهده‌دار آن شده و در زمان لازم اعلام می‌نمایند. ۸. به دلیل مشکلات خاصّ این زمان جلسات در رمضان در گوگل‌میت برگزار شده و گروه محاکمات برای بحث و تبادل نظر در امور مربوط به این جلسات و مسائل مربوطه خواهد بود. لطفاً هیچ صحبت مازادی را در آنجا نگذارید. سؤالات و ابهامات و نیازها را در گروه ابهام بگذارید و چیزی غیر آن را مطرح نکنید. مطالبی که باید به سمع و نظر دوستان برسد، در کانال «محاکمات» منتشر می‌گردد.
