چه بسا نگاه بسیاری به رمضان و واجبات ان در حد به جا آوردن مناسک و واجبات روزه داری از گرسنگی و تشنگی و محذورات دیگر است. دیگرانی که این را کافی نمی دانند مناسک عبادی و ادعیه و قرائت مصحف را به ان اضافه می کنند. اما ایا همه اینها برای انجام مسئولیت انسانی و دینی ما در رمضان کافی است؟
رمضان، برهه ای از سال است که انسان تمام سعی و توان خود را برای زیست انسانی در تمامی ابعاد زندگی جسمی و روحی متمرکز می کند. چنین است که این تمرکز و سعی و نتایج ان در زمانی دیگر رخ نمی دهد. بنابر این لازم است که انسان در ان توشه ای روحی و روانی برای ایام سال خود فراهم کند. این توشه شامل ارزیابی های مربوط به زندگی گذشته و برنامه ریزی برای اینده در تمامی ابعاد زندگی مادی و معنوی است. رمضان ماهی است که انسان می تواند نگاهی کامل و تمام عیار به زندگی و هویت و شخصیت خود داشته باشد و برای آنچه که در فکر و ارزو و انتخاب بنیادین اوست برنامه بریزد و خط سیر خود را به سوی قله های خواستنی ترسیم کند.
چنین است که مسئولیت انسانی ایجاب می کند که زمانی در سال را به ارزیابی های بنیادین از خویشتن، هویت و شخصیت خود و ابعاد و خط سیر زندگی روحی و وجودی اختصاص دهیم و بدون این ارزیابی های بنیادین مسئولیت انسانی ما ایفا نخواهد شد و رمضان بهترین زمان برای این ارزیابی است.
اما برای ارزیابی کلان چه محور هایی می توان ارائه داد؟ در ذیل بعضی از محورهای مفید در ارزیابی ارائه شده است. همان طور که در گذشته بارها تذکر داده شده، اینها کلیشه هایی برای چهارچوب بندی نیست. این محورها نمونه هایی است برای تمرین و باز شدن اندیشه و هر فرد باید با استفاده از وسعت فکری که در این تمرین ها پیدا می کند، بتواند بر امر شخصی خویشتن احاطه پیدا نموده و چهارچوب فردی خود را برای ارزیابی و برنامه ریزی پیدا کند.
اما سوالات و محورهای پیشنهادی:
۱- بررسی نقاط حساسی در زندگی که ذهن و فکر انسان را به خود مشغول می کند، اهمیت آنها، برنامه آینده و زمان بندی
۲- نقاط آسیب پذیری که که می تواند زندگی مادی و معنوی انسان را اسیب رساند
۳- معایب خاصی که انسان را از زندگی متعادل باز می دارد
۴- خط قرمز های ضروری زندگی هر فرد که مختص خود اوست و غیر از مرزهای کلانی است که برای هر انسانی معتبر است
۵- ارزیابی خویشتن و استفاده از افراد دیگر وحلقه ها و گروه ها برای تکمیل و تغییر نگاه خود.
۶- متن ها ی دستور العملی خاصی که برای زندگی انسان می تواند آثار جدی داشته باشد و هر چند یک بار باید به ان مراجعه کرد
۷- قله های و پرتگاه های خاص هر انسان که برای او مهم و حیاتی است و باید به ان توجه کند و چه بسا در مقاطعی مهم ترین نکته در زندگی یک فرد باشد
۸- نقاط قوتی که برای فرد همچون ریسمان های محکمی است که می تواند از طریق ان به پله های بالاتر صعود کند همچون نقاط خصلتی مثبت و اراده و همت و سخت کوشی و یا انس و توانائی افراد در بعضی از حالات و ملکات همچون توسل و توجه و تمرکز و مانند ان
۹- عفونت های رسوب کرده و عمیقی که چه بسا ناشناخته است ومی تواند در مواقع حساس در زندگی عادی و سیر آن خلل اساسی ایجاد کند
۱۰- شناخت و بررسی و ارزیابی روابط و وظایف انسان در مقابل دیگران و افراد و گروه ها و اسیب شناسی و تکمیل و تغییر انها از طریق مواردی که در شماره ۵ ذکر شد
۱۱- استمرارها و نظم های ضروری و برنامه ریزی آنها
۱۲- گرفتاری ها و اشتغالات روزمره ای که تاثیرات منفی بر خلوت های منظم و سیر روحی انسان دارد
۱۳- تصمیم گیری های ثانوی برای کسانی که موفقب به این ارزیابی و بررسی این محورها نمی شوند
