در جلسه گذشته، بحث‌های ارزشمندی پیرامون "کار" به معنی و مفهوم "جایگاه واقعی و انتخابی انسان در جامعه و جهان و نزد خویشتن" صورت گرفت. گفته شد که درک این مفهوم بسیار سخت اما سرنوشت‌ساز است و کسی که مصداق این مفهوم را برای خودش درک کند، گویا بخش مهمی از سرگردانی‌های زندگی را حل کرده است. در روایات دینی هم با عبارتی شبیه به این کلام که "خوشا آن کسی که قدر و جایگاه خویشتن را بشناسد" به این مطلب اشاره شده است. برای اینکه بحث را بیشتر چالشی کنیم، مطالبی چند در این مورد اضافه می‌کنم به عنوان علامت‌های احتمالی "کار" برای یک شخص.
هدف از این مطالب، چالش بیشتر در این بحث و عمیق نمودن آن است. در عین حال باید توجه داشت که همه این موارد توضیحات غالبی است برای بیشتر فکر کردن و نه "کلیشه‌هایی برای اندازه‌گیری نهائی":
۱- جایگاه انسان در این جهان و زندگی، موقعیت اوست در "جریان جاری وجود". بنابر این انسان "اگر جایگاه خود را درست تشخیص دهد" باید مانند شناوری در این دستگاه پرقدرت به راحتی به حیات سیال خود بپردازد و جریان زندگی او را به سوی اهداف معین سوق دهد. معنی این حرف این است که اگر انسان مانند مزاحم و مانعی پیوسته درگیر و در تضاد با زندگی خود است، گویا این جایگاه را درست تشخیص نداده است.
۲- اما معنی کلام این نیست که به کار و تلاش نیازی ندارد، بلکه چه بسا این هماهنگی و همکاری هرچه بیشتر امکان کار را برای او فراهم کند و پرتلاش‌تر و مصمم‌تر باشد.
۳- همچنین اینگونه نیست که سختی و ناملایمات زندگی برای او وجود ندارد. بلکه شاید مصائبی در زندگی دچار شود و مانند حادثه عاشورا مصائب سخت و کمرشکنی برای او پیش بیاید.
۴- اما همین مصائب برای او همچون زیبائی‌هایی است که خودبه دنبال آن می‌رود و مانند مراحل و مقدمات یک جایگاه و مرتبه انتخابی خود اوست که همه جز زیبائی چیز دیگری نیست.
۵- در مواردی ممکن است از این فراتر رفته و حیرت و سرگردانی و سختی‌های خاص هم بخشی از مسیر انتخابی فرد باشد. اما اگر اینها ناشی از جایگاه حقیقی است، بنابراین بخشی از انتخاب اوست و تفاوت دارد با آثاری که ناشی از جایگاه غلط و یا عدم درک جایگاه است.
۶- تردید و بیماری و فشار عصبی، گاهی ناشی ار درک نادرست از جایگاه انسانی است: مثلاً انسان فکر می‌کند که جایگاه صحیح حتماً باید با شغل و پول و احترام و همکاری دیگران همراه باشد و اگر اینها نباشد علامت جایگاه نادرست است. چنین تفکری نادرست است و در بسیاری از موارد، علائم ظاهری و ملاک‌های مقبول رهزن مسیر و فکر انسان هستند.
۷- گاهی بیکاری و هیچ کار نکردن، بهترین جایگاه است و بالاترین اثر را دارد! قهرمان و مبارز سیاسی را در نظر بگیرید که در حصر یا زندان است (همچون گاندی و ماندلا) و یا پدری که در خانواده‌ای پر از اضطراب و اختلاف است در حالی که او محور تمام حوادث است. برای او بهترین کار و بالاترین اثر در "حضور همراه با سکوت" اوست. همچنین است موقعیت پرچمداری که در جریان جنگ و مبارزه سیاسی پرچم را حمایل می‌کند.
۸- علامت غالبی جایگاه درست در دسترس بودن آن است اما در مواردی ممکن است جایگاه انسان از قله کوه دماوند هم دورتر باشد و این ناشی از انتخاب بنیادین خود انسان است؛ چون هدفی را برگزیده که تلاش و کوشش و سختی لازمه آن است. این سختی به هویت بنیادین فرد جلوه انتخابی را می‌بخشد و کمال وجودی درخواستی او را قابل حصول می‌کند. چنین سختی و "خارج از دسترس بودن" و "تلاش انتخابی بنیادین" غیر از این است که فرد به دلیل انتخاب‌های سطحی با جایگاه خود درگیر شود و در تنافض با آن قرار گیرد.
۹- عموماً زمانی انسان درگیر و در تضاد با انتخاب بنیادین خود می‌گردد، که به دلیل "تبعیت از هنجارهای بیرونی" به آثار و نتایج خاصی علاقمند شده است (مانند شغل، درآمد، منزلت اجتماعی، علم، تحصیل و مانند آن). در پی این تبعیت از هنجارهای اجتماعی، فرد در زندگی خود به دنبال اموری است که چندان با انتخاب بنیادین او سازگار نیست و چنین امری زندگی او را درگیر مشکلات فراوان می‌کند.
۱۰- اینها علامت‌های غالبی است و همان گونه که توضیح داده شد، قطعی و کلیشه‌ای نیست اما می‌توان برای فکر و تعمق بیشتر به آن‌ها توجه کرد. در این جلسه به بحث وگفتگوی بیشتر در این مورد خواهیم پرداخت و لازم است دوستان در این مدت – تا شروع جلسه- تامل و تعمق بیشتری نسبت به "کار" خود نموده و ارائه لازم را داشته باشند.
