ملاک همین عقل متعارف و غیر مشروط است؛ نه فلسفی، نه عرفانی، نه مهذب. اگر قید و شرطی هست، برآمده از همین عقل باید باشد.
در کلیات فروع دین، نباید راه را برای بررسی و درک عقلی بست، و مانعی برای فهم «رجوع به متخصص» ایجاد کرد؛ چون تقلید در جزئیات و فروعات، هیچ منافاتی با درک عقلی این تقلید ندارد.
برای تقریب به ذهن، می‌توان دین را به مثابه علم ریاضی فرض کرد. مثلا قضیه فیاغورث که توسط معلم ریاضی آموزش داده می‌شود، باید توسط دانش‌آموز فهم و درک شود؛ نه اینکه حفظ کند و فهم معلم را ثبت و تکرار کند.
اگر مقدمات عقلی طی شود، بن‌بست‌ها و مصادیقی که عقل راهی به آن ندارد، و لازم است به متخصص رجوع شود، نیز درک می‌شود و جایگاه درست خود را پیدا می‌کند.
در صورت طی شدن مقدمات لازم، کلیات دینی به یک بداهت عقلی نزدیک می‌شود و نتایج واحدی بدست می‌آید؛ اگر اینگونه نشد، ناشی از ترسیم ناقص یا عدم ترسیم درست عقلی از موضوعات است. خصوصا در دنیای امروز که بخش زیادی از موانع ناشی از سوء‌برداشت و ترسیم غلط موضوعات است.
البته نباید فراموش کرد که در این موارد، تصور از تصدیق و ترسیم مسائل از فهم آنها مهم‌تر است.
با احتمال و امکان اشتباه عقل چه باید کرد؟
اگر مقدمات به درستی طی شود، به هر نتیجه‌ای به عقل برسد، حجت است. البته ما حق قضاوت و امکانش را هم نداریم. چون از ضمیر افراد و شرایط و مقدماتی که طی کرده‌‌اند، خبر نداریم؛ پس نمی‌توانیم نتایج عقلی افراد را زیر سؤال ببریم.
