۱- روایتی که علامات مؤمن را برشمرده، از زیارت اربعین به عنوان یکی از آنها نام برده است. اگر این روایت صحیح باشد، این سؤال مطرح خواهد شد که چرا چنین جایگاهی برای زیارت اربعین برشمرده شده و چرا زیارتی این چنین، علامت شمرده میشود؟ تفاوت آن با دیگر زیارات چیست؟ آیا معنی آن این است که کسی که این زیارت را ترک کند، مؤمن نیست؟ آیا با صرف این زیارت فرد مؤمن میشود؟ در این صورت جایگاه دیگر عبادات و معارف و محتواهای دینی چه خواهد شد؟
۲- در میان مناسبتهای عاشورایی که تعداد آنها بسیار است، چرا اربعین اینگونه مورد تأکید قرار گرفته و آن را علامت شمردهاند؟ آیا اربعین از خود عاشورا مهمتر است؟! با توجه به اینکه اربعین اول میتواند جایگاه ویژهای داشته باشد، چون اربعین شهادت امام است؛ اما اربعین سالهای دیگر چنین ویژگی هم ندارد.
۳- زیارت که ادای حروف و الفاظ است، چگونه با حقیقت انسانی و ملکات و سلوک او ارتباط پیدا میکند؟ آیا زیارت کردن برای ما اثر واقعی هم دارد؟ و یا اینکه تنها به ادای الفاظ و مناسک اکتفا میکنیم و با خواندن متنی با مناسک خاص، خیال خود را راحت میکنیم و به دنبال زندگی عادی خود رفته و زندگی روزمره را ادامه میدهیم؟
۴- آیا در کلیت عزاداریهای ما، در این دو ماهه و یا در این چهل روز، آثاری در زندگی و وجود و دنیای ما حاصل میشود؟ شور و یا حتی شعور حسینی، تنها در همان مجلس است؟ یا اینکه اثری هم در زندگی واقعی ما دارد؟ آنچه در مجالس رخ میدهد، چگونه میتواند به زندگی عملی ما ربط پیدا کرده و رنگ و بوی جدید به آن بدهد؟
۵- آنچه از این روایت بر میآید زیارت است، و این چگونه تبدیل به راهپیمایی شده است و چرا؟ آیا راهپیمایی از ابداعات دنیای مدرن و سیاستورزی آن نیست؟ پس چگونه به دنیای دینی وارد شده و روایت به آن تأویل شده و تبدیل به رسمِ عمومی شده است؟ چه مستند و دلیلی بر حجیت آن داریم؟ و چرا تبدیل به رسم عمومی شده که بسیاری جرأت سر برتافتن از آن را ندارند؟
۶- راهپیمایی یک حرکت بیرونی و راه رفتن و مانند آن است، یا چیزی بیشتر از این است؟ هر چه باشد راه و سلوک ظاهری و قدم برداشتن با تن و پای خود آیا لزوما باید با سلوک وجودی و روحی همراه باشد؟
۷- سلوک دینی ما هم چون راهپیمایی دینی است! در بهترین حالت بسیار راه میرویم و عمل میکنیم و عمل دینداری را هم چون یک راهپیمایی مقدس رعایت میکنیم و بزرگ میداریم. اما چنین راه و چنین پیمودنی چه اثری بر ما میگذارد و چه تغییری در ما ایجاد میکند؟
۸- در بسیاری از موارد، سلوک دینی ما در حد یک راهپیمایی دینی هم نیست! چرا که چون عملی لذتبخش به آن علاقه داریم و از آن لذت میبریم. بلکه لذتی که از یک عمل دینی چون راهپیمایی اربعین میبریم، هرگز در یک عمل مادی برای ما حاصل نمیشود. در این صورت خداخواهی و خداجویی کجای این عمل دینی است و ما چگونه خداپرستانی هستیم؟؟
۹- اگر چنین لذتهایی در اعمال سخت دینی هم حاصل شود، تکلیف چیست؟ مثلا اگر انسان از جهاد و مبارزهی پر از ایثار و گذشت، نیز این لذتها برایش حاصل شود، چه باید بکند و چگونه باید عمل خود را ارزیابی کند؟
۱۰- اساساً دین و دینداری و خداپرستی و خداخواهی به چیست؟ ما کجا هستیم و به چه سو میرویم و در حقیقت باید به چه سویی برویم؟