۱- ایام عزاداری رو به اتمام است. اگر هدف از قیام حسین بن علی علیه‌السلام احیای دیانت و انسانیت و کرامت انسانی است، ما نیز در عزاداری‌ها نباید غیر آن را بجوئیم و دنبال کنیم. بنابراین زمانی ما عزادار حقیقی هستیم که برای احیای خویشتن انسانی کاری کرده باشیم، و اثر و نتیجه‌ای از بزرگداشت قیام عاشورا برای ما حاصل شده باشد.

۲- اکنون که انتهای زمان عزاداری است، زمانی است که باید کارنامه خود را بررسی کنیم و بدانیم که چه کرده‌ایم و چه بهره‌ای از این دوران برده‌ایم!

۳- روشن است که صرف عزاداری و شرکت در مجالس، و مانند آن کارنامه ما را روشن نمی‌کند. باید بدانیم که چه تغییری کرده‌ایم. بنیان عاشورا بر حرکت و تغییر انسان اگر استوار باشد، ما نیز باید در این دوره تغییری را در خود شاهد باشیم. این تغییر مسلماً غیر از تغییرات عادی در طول زندگی است. انسان در طول زندگی از جهاتی تغییرات مثبتی را عموما در خود شاهد است؛ حتی انسان‌هایی که زندگی مثبت و انسانی ندارند، چه بسا تغییرات مثبتی را شاهد باشند که ناشی از توسعه ظرفیت عقلی است. تغییراتِ اینگونه‌ را نباید ملاک گرفت. عزاداری عاشورا باید همچون قیام عاشورا محکم و تکان‌دهنده باشد، همچون یک جهش ژنتیک!

۴- اگر بنیان عاشورا بر یک جهش انسانی در زندگی استوار است، آنگاه ارکان این تغییر جهشی چیست؟ چگونه می‌توان آن را شناخت و آن را ارزیابی کرد؟ چگونه می‌توان از فریب خویشتن فاصله گرفت؟ چگونه می‌توان این تغییر را بنیادی دانست؟ چه راهی وجود دارد که مطمئن شویم، پس از این به همان زندگی گذشته و همان سطح باز نمی‌گردیم و از آن سبک و سیاق فاصله گرفته‌ایم؟

۵- هر حرکت محکم و استواری که برآمده از عاشورا باشد، و برای انسان تغییری بنیادین را به ارمغان بیاورد، باید دارای چهار رکن باشد. این ارکان ممکن است تا به فعلیت رسیدن و یافت شدنِ مصادیق آن، زمانی طول بکشد؛ اما در مرحله ذهن و تشخیص باید از همان ابتدا روشن و آشکار باشد. اگر چه شروع عمل و اقدام تأخیر داشته باشد.

۶- رکن اول اینکه در فعل و ترک باید نقطه یا نقاطی کلیدی را هدف بگیرند، که آثار آن محکم و تعیین‌کننده باشد. هر کسی به تناسب خودش در زندگی، خصلت‌ها، رفتار، منش و همه اجزای زندگی فردی و خانوادگی‌اش دارای ساختاری است که این نقاط باید به صورتی کلیدی باشند، که این ساختار را تغییر دهند، و آن را در درازمدت دگرگون سازند. تغییرات و تصمیماتی که سطحی است، و آثار نه چندان محکمی دارد، در شأن زائر و عزادار و دوست‌دار عاشورا نیست.

۷- رکن دوم اینکه انسان باید آثار و حالات این تغییر را در خود احساس کند. علامت تصمیم درست این است که انسان را برانگیزاند؛ او را قدرتمند و مصمم کند؛ موتور انسانی او را روشن کرده و قبل و بعد تصمیم را متفاوت کند. نماز و توسل و توجهِ فردی که به این تصمیم رسیده با قبل از آن متفاوت خواهد بود؛ و همچون شعله‌ای که در سرمای مه‌آلود برافروخته شود، محیط زندگی انسان را روشن و گرم می‌کند.

۸- رکن سوم اینکه مسیری که انسان در این تغییر برای خود طراحی کرده، باید شفاف، روشن، قابل محاسبه و مراقبه باشد. حالات و کلمات مبهم و احساسی که گاهی هستند و گاهی نیستند؛ احساسات پر زرق و برقی که انسان با آنها خوش است و هر لحظه اشکی را نثار آن می‌کند اما از عمل واضح خبری نیست؛ دعاها و ذکرهای بسیاری که در انسان تغییری را ایجاد نمی‌کنند، اما او را مشغول می‌کنند؛ علائمی چون خواب و مشاهده و مانند آن اگر چه ممکن است برای بعضی ارزشمند باشند، اما برای ما انسان‌های متوسط در بسیاری از موارد تنها فریبی بیش نیست. آنچه ارزش دارد، عمل است؛ بر شاه‌راهی آشکار با مرزهای روشن و قابل محاسبه که انسان هر لحظه بتوانهد بفهمد که چه باید بکند و اگر نکرد راه توجیهی نداشته باشد.

۹- رکن چهارم اینکه در عین چنین انقلاب بنیادینی که انسان برای خود در مقام عمل طراحی کرده، و اقدام می‌کند؛ در عین حال زندگی ظاهری و عادی انسان هم در جای خود باید وجود داشته باشد. اگر چه در طول تاریخ و در پیشگاه خداوند انسان‌های اندکی هستند که در مسیر حق زندگی و علایق خود را از دست می‌دهند و «هم خویش را دیوانه می‌کنند و هم خانه را ویرانه» و سپس «با عاشقان هم‌خانه می‌شوند»؛ اما برای انسان‌های متوسطی چون ما، اینها بیشتر فریب و انحراف است؛ و بزرگان گفته‌اند که برای ما «بالاترین سلوک و موفقیت، زندگی متعادل انسانی است».

۱۰- اکنون کارنامه ما در رسیدن به این حرکت بنیادین چگونه است؟!