«خلوت با خود» و «تنهاییِ محدود و کنترل شده» یکی از رفتارهایی است که انسان امروزی با هر مرام و مسلکی به آن نیاز ضروری دارد. اگرچه در گذشته هم این یکی از نیازها و رفتارهای متداول برای بسیاری از افراد بوده است؛ اما امروزه هیچ فردی وجود ندارد که قصد زندگی برنامه‌ریزی شده، موفق و تحت مدیریت داشته باشد، مگر اینکه روزانه محتاج خلوت‌هایی برای تنهایی، و خالی شدن از مشغولیت‌های روزمره و خواطر ناشی از زندگی متداول باشد. حتی اگر کسی اهل مراقبه‌های متداول –به معانی جدید و قدیم – نباشد، باز هم نمی‌تواند بدون ساعاتی خلوت کردن، زندگی متعادلی داشته باشد. اما خلوت کردن و تنهایی با خود اگرچه واضح و ضروری است، اما همین قدر در عمل با ابهام و سؤالات فراوان روبرو است؛ مانند اینکه:
۱- چگونه خلوت کنیم؟
۲- خلوت فیزیکی راحت است، اما چگونه ذهن خود را خلوت کنیم؟
۳- مگر ممکن است در ذهن انسان چیزی نباشد؟
۴- با این مشغولیت‌های امروزی مگر می‌شود ساعتی را برای خود گذاشت؟
۵- آیا می‌شود از یک فکر برای از بین بردن فکرهای دیگر استفاده کرد؟
۶- آیا نوشتن در خلوت کردن مؤثر است؟
۷- نوشتن گاهی برای انسان مقدور نیست؛ چه باید کرد و چگونه باید نوشت؟ آیا نوشتن خاطرات مؤثر است؟
۸- به چه افکاری باید در خلوت میدان دهیم؟
۹- چرا در بعضی موارد که انسان با شرایط سخت روبرو می‌شود، امکان اندیشیدن برای او بسیار بیشتر می‌شود؟
۱۰- چه کنیم که فکر ما در اختیار خودمان باشد؟ چگونه خواطر را در زندگی روزمره کنترل کنیم؟
۱۱- آیا وابستگی‌های انسان در کنترل فکر اثر مخرب دارند؟ در این صورت چه باید کرد؟
۱۲- آیا روش مشخصی برای گذر کردن و رها شدن از افکار و وابستگی‌ها در خلوت وجود دارد؟ در این صورت پس از خلوت و بیرون آمدن از آن چگونه باید آن را ادامه بدهیم؟
۱۳- چرا در سنین جوانی و دوران دانشجویی و سربازی و مانند اینها، خلوت و مدیریت فکر در بهترین شرایط آن است؟ آیا راهی برای ادامه این وضعیت وجود دارد؟
۱۴- آیا فکر مرگ و معاد و مانند آن در کنترل اندیشه اثری دارد؟
۱۵- چرا انسان با افزایش سن دچار افت در اندیشه می‌شود؟
۱۶- فرض کنیم در خلوت کردن توفیق داشتیم، در این صورت باید هدف از خلوت چه باشد؟ آیا چیزی درون انسان می‌جوشد؟ یا اینکه جوشش‌ها تمام می‌شود؟ اگر چیزی می‌جوشد فرق آن با خواطر و افکار عادی چیست؟
۱۷- خلوت چه زمانی و چه اندازه باید باشد؟ نظم و استمرار هم لازم است؟ برای آنها که نمی‌توانند چه؟
۱۸- در نماز و عبادات چگونه خلوت کنیم؟
۱۹- مراقبه‌هایی که امروزه متداول است، و بیشتر بر «تکنیک‌های خلوت ذهنی» استوار است؛ چه فرقی با «مراقبه‌های سلوکی» به معنی شرقی آن دارد؟ آیا نگاه مشخص شیعی که مبتنی بر «معرفت نفس» است، جهت خاصی در خلوت را در نظر دارد؟ در این صورت عبادات خاصی مانند زیارات چه نسبتی با این امور دارند؟
۲۰- «اجتماعات عبادی» مخصوصا آنها که با شور و هیجان همراه است، چگونه خواهند بود؟ آیا آنها اثر مخرب بر تنهایی انسان ندارند؟ آنها که با «نمایش» و «تماشایی شدن» و «تبلیغ بیرونی» همراه است چه؟
۲۱- آیا اصل در عبادت «خلوت و تنهایی» است؟ و موارد اجتماعی آن به خاطر ضرورت تجویز شده است؟
اینها نمونه‌ای از سؤالات متداول پیرامون خلوت است. در جلسه این هفته چند تن از دوستان –با قرار قبلی- پیرامون سؤالات و مشکلات عملی در «خلوت با خود» ارائه داشتند.
