در جلسه گذشته، تجربه بعضی از اعضا درباره گذر کردن از رفتارهای پیرامونی اشخاص دور و نزدیک، و رها کردن آنها و توجه به نفس گفته شد. رها کردن آنچه که دیگران نسبت به ما می‌گویند و انجام می‌دهند، و رفتارها و کردارها و سخنان آنها نسبت به ما که به طور طبیعی آثار و تغییرات زیادی را در ما ایجاد می‌کند؛ و چه بسا زندگی‌هایی که در اثر آن تغییر فراوانی می‌کند. بسیاری از افراد گرفتار این موارد هستند، و مانند حلقه‌ای در گردن، زندگی آنان را دچار مشکلات می‌کند.
۱- آنچه که در جلسه گذشته گفته شد، تجربه یکی از اعضا در رها کردن برخی از این رفتارها و گفتارها و اعمال پیرامونی، و تمرکز و توجه به خویشتن بود. تجربه گفته شده تنها به این اکتفا نمی‌کرد بلکه در ادامه، از کشف و شهود فرد نسبت به حقایق جدید خبر می‌داد: اینکه بسیاری از آنچه که می‌دید و فکر می‌کرد، عبارت از قضاوت‌هایی بود که در طول مراقبه، در آن تردید می‌کرد یا عکس آن روشن می‌شد. همچنین جنبه‌های مختلفی از خود فرد که به آن توجه نداشت، و توجه نداشتن به دلیل تمرکز توجه به دیگران بود و در اثر مراقبه تعینی برای فرد کشف می‌شد.
۲- اما در ادامه‌ی گفتگو و در تجربه‌ی عضوی دیگر و در نقل شفاهی و تجربی او، تجربه‌های متضادی ارائه شد. اینکه عین همین عمل در زندگی فرد دوم باعث مشکلات بسیاری در مسیر روحی و سلوکی او شده است: مثلا چه بسا در موضع اتهام قرار گرفته یا باعث انفعال و تلخ‌کامی و صدمه روانی گردیده؛ و یا عزت نفس او لکه‌دار شده و سکوت او در مقابل دیگران باعث زخم درونی و رنجش عمیق او گردیده است.
۳- علاوه بر اینکه سکوت فرد در این مورد یا در موارد دیگر، چه بسا باعث محکم شدن فرد مقابل در موضع نادرستش گردیده، و وظیفه انسانی در تذکر و مقاومت در مقابل عمل نادرست او انجام نگردیده است.
۴- در این موارد چه بسا یک عکس‌العمل بیرونی و عدم سکوت هم باعث شفای درونی فرد بشود، و هم به دیگری برای پیدا کردن راه درست مساعدت کند.
۵- سکوت کردن و اصرار بر آن، چگونه با اصالت روابط اجتماعی و گفتگو و حضور در عرصه اجتماعی و مدنی سازگار است؟ در حالی که مسلک و مرام ما پیوسته بر محور عمل جماعتی و پرهیز از انزوا استوار است!
۶- آیا این رویه باعث بی‌مسئولیتیِ انسان در عمل اجتماعی و مدنی نمی‌شود؟
۷- ممکن است ما برای حل این مسأله، مرزی بکشیم بین مواردی که باید بازگشت به خود بکنیم؛ و مواردی که نباید. اما این رویه نمی‌تواند اثربخش باشد، چون در نهایت تبدیل می‌شود به اینکه هر کس طبق روحیات خود و تشخیصی که چندان معتبر نیست، تصمیم بگیرد که مثلاً در فلان مسأله باید سکوت کرد یا فلانی را باید امر به معروف نمود، و در نهایت همین وضعیتی ایجاد می‌شود که اکنون در فضای اجتماعی شاهد هستیم! در واقع هرکس روحیات و خصلت‌های خود را توجیه کرده و برای آن استدلال می‌سازد. علاوه بر اینکه بازگشت به خویشتن یک فرآیند محدود نمی‌تواند باشد، و برای آن حد و مرزی نیست.
۸- در اینجا ما در یک «تناقض آشکار» بین تجربه‌های مراقبه تعینی و انکاری قرار می‌گیریم! این تضاد اگر چه برای انسان در ابتدا به شدت ناخوشایند است، اما در واقع راهی است برای صعود به حقایق بالاتر، در سیر توجه به نفس و مراقبه‌های آن. اما چگونه؟؟
۹- حل کردن این مسأله نمونه‌ای است ارزشمند، از روش سیر مبتنی بر توجه به نفس و مراقبه‌های آن. در این نمونه ما یاد می‌گیریم که چگونه از تنوع مسائل و استمرار در امور پیچیده و گردنه‌های معرفتی و مفهمومی آن بتوانیم به مراتب بلندی صعود کنیم که بدون آن امکان ندارد.
۱۰- با شنیدن و دقت کردن در این تجربه‌های متضاد و تمرین تجربه‌های شخصی، ما می‌توانیم به خوبی ماهیت و مفهوم «مراقبه‌های سه‌گانه» و مصادیق آن را تشخیص دهیم. اینکه «در کجا باید انکار کرد؟» ، «به کدام خویشتن باید مراجعه نمود؟» و«تعین یعنی چه؟»
