۱- مراقبه تعینی یعنی اینکه انسان با وجود خود به عینیت جدید برسد، و این کاملا متفاوت است از «دانستن و به خود القا کردن و پذیرش و تسلیم شدن». در مراقبه تعینی هیچ نوع تسلیمی نسبت به یک حقیقت برتر به صورت «انتخاب ارادی» صورت نمی‌گیرد، بلکه حتی انسان می‌تواند در مقابل آن شورش کند و آن را رد کند. «تعین یک حقیقت جدید» یعنی اینکه انسان با «وجود و شخصیت» خود حقیقت جدیدی را ببیند و آن را دریافت کند؛ نه اینکه «تسلیم» آن شود، اگرچه پس از درک این حقیت جدید خودبه‌خود تسلیم نیز رخ می‌دهد. «انتخاب به عنوان یک فعل» کاملا متفاوت از انتخاب وجودی است. انتخاب وجودی یک فعل درونی است که برای انسان «رخ می دهد» و انتخاب فعلی یک «عمل ارادی» است که می‌تواند به صورت اجباری با پذیرش و فشار و تصنع انتخاب کند. چنین انتخابی هرگز مراقبه تعینی محسوب نمی‌شود، بلکه کاملا ضد آن است. بلکه برای مراقبه تعینی، انسان باید مطمئن بشود که هیچ «اجبار بیرونی و درونی» در کار نیست، و گاهی لازم است این آزادی را «تجربه» کند، تا آن را کاملا «باور» کند و بعد وارد مراقبه تعینی شود.
۲- تا وقتی که این حالت وجودی و درک این عینیت انجام نشده، انسان نباید با فشار یا با انتخاب درونی و یا هرچیز دیگری کاری را انجام بدهد که جانشین «تعین» است. باید در این نقطه توقف کرد و حالت «توقف و تماشا» بهترین حالتی است که برای انسان مقدور است، و به او کمک می کند که به این تعین نزدیک شود. تماشا در این وضعیت مانند نظاره از موضع بلندی است، بدون اینکه در این میدان قرار گیرد؛ مانند کسی که در جای بلندی قرار گرفته و صحنه‌ای را تماشا می‌کند اگرچه در اینجا صحنه‌ای که فرد «دید» می‌زند، «خودش و دنیای خودش» است. این توقف و تماشا ارزش بسیاری دارد، و برای درک آن می‌توان خیلی از امور را کنار گذاشت. برخلاف نگاه ابتداییِ انسان که تماشای حالات خودش و اقدامی نکردن را جرمی بزرگ حساب می‌کند، در اینجا نه تنها منفی نیست بلکه مقدمه رسیدن به یک تعین قوی و عمیقی است که چیزی با آن برابری نمی‌کند. اگر این توقف طولانی بشود، جای هیچ نگرانی نیست و در مواردی ممکن است حتی فواید جدیدی داشته باشد که با عجله به دست نمی‌آید.
۳- این «تماشا» قوی‌ترین و برترین حالت «مراقبه تعینی» است، و باید به صورت منظم و مستمر و زنده صورت بگیرد، و تا انتهای آن و رسیدن به یک تعین قوی و نجات انسان از این حالات ضعیف ادامه پیدا کند. تمام قواعدی که در مراقبه تعینی گفته شد، در اینجا به صورت ضروری باید مراعات شود، و «بی‌نظمی و شلختگی» در وسط این راه آنقدر خطرناک است که ترک این مراقبه حضوری از آن بهتر و مطمئن‌تر است، و انسانی که نمی‌تواند قواعد آن را رعایت کند و به هشدار برای ترک مراقبه هم توجهی نشان نمی‌دهد، «خطر سقوط در پرتگاه» برای او بسیار است.
۴- وقتی انسان مراقبه تعینی را به صورت منظم و اصولی ادامه داد، در اثر ادامه درست آن، درک و فهم جدیدی از عینیت‌ها و واقعیت‌های وجودی و جهان اطراف برای او ایجاد می‌شود و به صورت «آرام و دل‌نشین» در میدان عمل شاهد تغییرات اساسی و بنیادین خواهد بود. مانند کسی که ظرفیت او تغییرات فراوانی کرده و انسان دیگری شده است. در اینجا نیازمند این نیست که با فشار کاری را انجام دهد یا ترک کند، بلکه به صورت خودجوش به آن روی می‌آورد.
۵- میوه‌ها و ثمرات مراقبه تعینی بسیار حساس و نونهال هستند، و باید با کمال دقت از آن مراقبه کرد؛ وگرنه از بین می‌روند و تا زمانی دیگر و فصلی دیگر -که چندان هم زود نیست- مراقبات ثمری نخواهد داشت. ثمرات همچون نهال‌های ضعیفی هستند که باید با دقت و نظم از آن مراقبه کرد.
۶- تفکر وجودی و تغییرات وجودی و بنیادین همچون «عمارت نو» ساختن است. مسکن و استقرار انسان در طول ساختن باید ثابت باشد، و امنیت و اطمینان خاطر انسان برای یک حرکت بنیادین نباید دستخوش تغییر در وسط راه بشود. یکی از مشکلات افراد این است که به محض رسیدن به کوچک‌ترین تعین یا انکاری «منتظم عملی و اعتقادی» خود را رها می کنند، و دچار چنان طوفانی می‌شوند که ادامه راه برای آنان غیرممکن می‌شود. برای تغییر عملی و دور ریختن زندگی قبلی به هیچ وجه نباید عجله کرد. تا ساختمانی جدید ساخته نشده، زندگی باید به روال قبلی ادامه پیدا کند. بدون یک زندگی روزمره، انسان امکان مراقبه ندارد و تمام تلاش او از بین می‌رود و مراقبه‌ای برای او باقی نمی‌ماند. همین‌طور تمام عوامل جانبی که می‌تواند در مراقبات و سیر وجودی اثر بگذارد باید رعایت شود. هر عاملی که او را از لاک خودش در می‌آورد و دنیای درونی او را دستخوش حملات و امواج می‌کند، باید با دقت محاسبه شود؛ حتی در حد یک استکان چایی! اگر نبودن یک «نوشیدنی» در موقع خلوت باعث می‌شود که کیفیت خلوت از بین برود؛ همچون یک واجب عینی باید با دقت و نظم مدیریت شود.
۷- بسیاری در مقام عمل توجه نمی‌کنند که مراقبه انکاری بر دو نوع است، و یک نوع آن چون صفر کردن خویشتن است از تمام جهانی که در آن است؛ از درست و غلط و مقدس و نامقدس و هرچه و هر چیز و ناچیز.
۸- انکار در این معنی دوم در واقع «به رسمیت شناختنِ خویشتن» است، و «کرامت و اصالتِ قدرت انسانی». یعنی اینکه «همه آوازها از شَه بود»، یعنی هرچه در جهان بیرونی مقدس است، پس «جان انسانی از آن مقدس‌تر است» و همین است که راه رسیدن به حق نامتناهی است. هر مقدسی در عالم تشعشعی است از خورشیدِ درون. پس باید به این ذات نامتناهی توجه کرد تا «مقام خلیفة اللهی» از آن ظهور کند. برای تقریب ذهنی می‌توان از مثال ملموس و بسیار نازل «بازگشت به تنظیم کارخانه» که در رایانه‌ها اعمال می‌شود، استفاده نمود. در واقع مراقبه تعینی به انسان آزادی و رهایی می‌دهد که بدون آن امکان ندارد.
۹- در اینجا نیز همچون تمام مراقبه‌های وجودی باید انسان به درک و فهم وجودی برسد، و تعین پیدا کند و تصنع و انتخاب اجباری –درونی یا بیرونی- فایده‌ای ندارد. همچنین «توقف و تماشا» ارزش و جایگاه ویژه‌ی خود را دارد؛ و نیز فتوحات این مراقبات چون فرود آرام انسان بر دنیای جدیدی است که آن را لمس کرده است.
۱۰- آنچه از این فرآیندها توضیح داده شد، به صورت رویه عادی و طبیعی است و موارد خلاف آن هم وجود دارد که چون آتشفشانی انسان را از هستی ساقط می‌کند.
۱۱- بازگشت به خویشتن با عزلت، گوشه‌گیری، خودخواهی و خودپسندی متفاوت است. انسان در اینجا توجه می‌کند به قدرت، کرامت، ارزش بی‌انتهای انسانی که آن هم با «توقف در نقطه وجودی» حاصل می‌شود و با تعین پیدا کردن این نقطه و درک آن.
۱۲- حالتی که در این «بازگشت به خویشتن» برای انسان حاصل می‌شود، توجه به انسانی است با تمام مسئولیت‌ها و فضایل و ابعاد. نه اینکه ما در مراقبه به مسئولیت‌های خود توجه کنیم، بلکه به خودِ انسانیِ بدون قید و شرط توجه می‌کنیم و وقتی این توجه کامل شود، تمام این ابعاد از درون این انسان برتر می‌جوشد.
۱۳- به این نکته کم توجه شده که تمامی مراقبه‌های وجودی باید در «زمانی اندک و محدود» و به صورت «منظم و زنده و مستمر» رخ دهند، و تا رسیدن به نتایج اولیه قطع نشوند. «خطرناک‌ترین» کار، پخش کردن این لحظات خلوت به صورت ناقص در ساعات شبانه روز است.
۱۴- وقتی که این فرآیند در محدوده‌ای کوچک اما زنده و متمرکز و قدرتمند رخ داد، فرد باید پس از آن به «زندگی روزمره» بازگشت نماید و به هیچ صورت تخطی از این قاعده قابل قبول نیست.
