ظاهر حکمت خیلی ساده ست ولی وقتی جلو میریم میبینیم هر گوشه از زندگیمون درگیرشیم...
دشمن و تسلط: دشمن فقط در جنگ پیدا نمیشه که مثلا بگوییم نزاع و جنگ اشکاری داریم. اما زمانی که خودکاوی کنیم، غضبها و کینه ها سرتاسر وجودمون هست که همین دشمنی ها رو نشون میده. گاهی انسان رودرروی انسان دیگری قرار میگیرد و مشکل تمام میشود. اما خیلی اوقات این رودررویی‌ها در ذهن ماست و ادامه پیدا میکنه. کینه و ناراحتی در انسان یا تحلیلی که انسان میکند مثلا چه ناراحتی‌هایی از بقیه و حوادثی بیرونی داریم، درون انسان را تباهی و پر از فساد و ناراحتی میکنه. و #تسلط هم به این معنی ظاهری بیرونی نیست. مهم اینه که در وجود انسان چی میگذره. مثلا وقتی که دارم فیلم میبینیم و به شدت از شخصیتی که واقعی نیست، عصبانی میشیم. اینجا میتونیم خودمونو محک بزنیم که اگر بر این شخصیت مسلط بشیم، چه بلایی سرش میاریم.
عفو: عفو قبل ازینکه بیرونی باشه، درونیه. ایا شما در درون خودتون نسبت به یک دشمن فرضی تسلط پیدا میکنین، در وجود شما چه حالتی پیدا میشه؟ ایا ظرف بزرگی دارین که مثل یک ادم حقیر درنظرش میگیرید و از کنارش رد میشید؟ یا گیر میکنین و میخواید یک نوعی باهاش تسویه حساب کنین. از لحاظ مدیریتی کسی که ظرفش بزرگتره، برای مدیریت مناسبتره.
خلاصه برخورد ما نباید برخاسته از کینه‌هامون باشه. و باید رو خودمون و ظرفیتمون کار کنیم که در موقعیت عمل، درست رفتار کنیم.
بدترین عمل زمانیه که رفتار ما که از کینه‌مون ناشی میشه رو به خدا نسبت بدیم. و بدتر از همه زمانیکه انا ربکم الاعلی بگیم. هر کدوم از ما یک فرعونیم. هر کدوم از ما صدام هستیم. اگه میدونی به ما برسه، هرکدوم عین صدام هستیم. من صدامم نسبت به همسرم و... هرکسی تو موقعیت خودش صدام هست.
بهتره تا خودمون رو درست نکردیم، مدیریت رو قبول نکنیم. هیچ دیکتاتوری نمیگه من دیکتاتورم. همش میگه دارم به مردم خدمت میکنم.
شکر انسان: مراتب گوناگونی داره.
مرتبه اول: انسان فکر میکنه که بر طبق برنامه اخلاقی‌ش، دشمنشو عفو میکنم.
مراتب بالاتری هست که اصل عفو هست و انسان کاری که میتونه کنه، این جاها ظاهر میشه. انسان از ظاهری که میبینه احساس تسلط میکنه و پیروز شده و باید یه کاری کنه، ازین گذر میکنه. این گذر، مراحلی داره.
مرحله اول: اینکه میتونستم قدرت پیدا نکنم. یا اگه دو روز دیگه این قدرت پیدا کنه، چی؟ حساب کتاب عالم دست ما نیست که. یا بازی عوض شد و فرد سپار اسب مراد شد و با یه حعبه شیرینی اومد پیش ما. احساس شرمندگی میکنیم...
مرحله بالاتر: انسان یک درجه عمیق‌تر میشه و بره ببینه که اون نگاه منفی ای که داشته واقعا درست بوده؟ یه بار از خودم سوال کنم که تو این محکمه‌ای که ساختم من خودم مدعی و وکیل و قاضی هستم. هربار که این دادگاه رو تشکیل میدم، بیشتر به خودم حق میدم و کینه‌ها قوتر میشه. و این سوال که رفتار بد ادمها با ما، واکنش به رفتار بد ما باهاشون نبوده؟ چیکار کردیم که اینقدر از ما ناراحته که درصدد ضربه زدن بر میاد؟ اگه واقعا هرطوری به خودمون حق میدیم، به حکم رجوع کنیم. چرا که اگه همچنان خودمونو محق میدونیم و ببخشیم، اثر خیلی بدی داره. چون ممکنه خق با ما نباشه و تصور غلطی از خودمون پیدا کنیم.
اگه کسی به عنوان گناهکار یا مجرم شناخته بشه، ما در مقام اجرا، حق نداریم از حد خارج شیم و حس برتری نسبت به اون پیدا نکنیم. ممکنه اونو همین در مرحله احرای حکم مثل سنگسار، جایگاه اون نزد خدا از من بالاتر باشه. کی گفته من از این بهترم؟
مقام درون و بیرون ادمها با ما فرق داره. ممکنه در ظاهر عمل خطایی انجام بده ولی در باطن ادم خوبی باشه. ما حق قضاوت درون ادمها و جایگاه ادمها پیش خدا رو نداریم.
شکر یعنی انسان بتونه وادی ذهنی و فکری شو طوری طراحی کنه که گیر نکنه تو این موقعیتها. در واقع وسعت فکری پیدا میکنه.
در بعضی روایات داریم که ائمه قائل هستند که مومن به مراتب ایمان نمیرسه مگه اینکه خودشون بدترین مردم بدونه. وقتی سلمان، سلمان میشه که خودشو بدتر از معاویه ببینه.
