چند نکته را قبل از رجوع به حکمتها لحاظ کنیم. قرارمان این باشد که جملات را فارغ از معصومیت شخص بخوانیم.
این کار چهار جنبه دارد:
جنبه اول: کلام چه اثری روی مخاطب میگذارد؟
جنبه دوم: چه حالتی در درون انسان وجود دارد که چنین تاثیری میپذیرد؟
جنبه سوم: صفاتی کهدر حکمت معرفی شده، از نظر ارزشی چه جایگاهی دارند؟ یعنی برای ما خوب هستند یا بد.
جنبه چهارم: از این سه سوال، مخاطب یک سری وظایف را برای خودش درک میکند.
بخل چیست؟
انسان در رابطه با به بده و بستون‌هایش و حسابرسی هایی که میکند، بیش از آنچه که عقلش اقتضا میکند، دستش بسته نیست و وحشت دارد چیزی را از دست دهد چون فکر میکند از او مفقود شده. بخل عار است و نوع این صفت درونی ست و در واقع رذیلتی ست که همراه اوست. بخل ناشی از سوءظن به روزی خدا و قوانین کائنات است. سوءظنی که به نظام عالم داریم.
جبن چیست؟
اشاره به حالت تکوینی ادم دارد. مانع حرکت میشود. کسی که ترس دارد، روی مخاطبینش اثر میگذارد. در واقع فراگیر است و اگر مخاطبین مدیریت نکنند این ترس تبدیل به یک اپیدمی میشود. جبن در ما بسیار بیشتر از بخل، روی دیگران اثر میگذارد.
فقر چیست؟
به معنای تهیدستی ست. چون صفت درونی نیست پس عار هم نیست ولی جامعه أن را عار میبیند. فقیر بایستی در کلامش رندی و فتن داشته باشد.
مقل بودن چیست؟
یعنی امکانات یا پول کمی دارد. و این فرد در جامعه غربتی را حس میکند.
اول: بایستی احساس کمبود یا نقص نکند.
دوم: اگر میتواند پول به دست آورد.
سوم: منتظر برخورد کم‌بینی دیگران باشد چون ملاکها بر اساس دارایی امکانات پول است و برای این فضا برنامه‌ریزی کند.
