ماه رجب در زندگی روحی و انسانی ما جایگاه ویژهای دارد؛ و علاوه بر آنکه خودش ماه مهمی است، مقدمه ماه شعبان و هر دو مقدمه ماه رمضان هستند؛ و رمضان هم جایگاه شب قدر است که قبلا در باره آن صحبت کردیم. اما آنچه که بیش از هر چیز در ورود به ماه رجب میتواند به انسان کمک کند این است که بتواند وضعیت کلی خود را محاسبه کرده، و بداند که در چه نقطهای ایستاده و در چه شرایطی است؛ و سؤالات دیگری که تنها در محاسبه معلوم میشود.
اینجا بعضی از سؤالات رایج در محاسبه، برای نمونه آورده شده و نمونههایی است که تنها برای باز شدن ذهن کارآیی دارد، و لازم است انسان قبل از ورود به ماه رجب و در حین رجب بتواند نگاه کاملتری به امور خود داشته باشد، و سؤالات مختص خود را بیابد و در مورد خود به نتیجه کاربردی و قابلِ اقدامی دسترسی پیدا کند:
۱- آیا در تعقل امور خویش و عقلی کردن فرآیندها و راهبردهای زندگی موفق بودهام و توانستهام به یک نظام عقلانی برای تصمیمگیری در زندگی –کلیات و جزئیات- خود برسم؟
۲- تضادها و تناقضهای گوناگونی در زندگی انسان امروزی وجود دارد، و اکثر افراد از این تناقضها رنج میبرند و دچار مشکلات عدیدهای میشوند؛ حل این مشکل بدون یک مراقبه تعقلی ممکن نیست. آیا من توانستهام بر عمده این تناقضات غلبه کنم؟
۳- چه حجمی از عبادات و کارهای دینی را تنها به دلیل تبعیت و بدون درکِ روح آنها و استفاده روحی و توجیه عقلانی انجام میدهم؟ آیا مواردی برایم ارزشمند هست که کاملاً مشتاق آنها باشم؟ آیا اعمال روزمره دینی وجود دارد که مشکلات روحی و فکری خود را با آنها حل کنم و اثری کلیدی در زندگی انسانی من داشته باشد؟
۴- مشکلات احساسی و روحی که امروزه در بسیاری از نسل جوان وجود دارد و حتی پس از طی کردن دوران جوانی در بعضی از بین نمیرود، و رسوب کرده و زخمی باقی میماند؛ در ما چگونه است؟ آیا میتوان تصور کرد که سیر دینی و عملی ما بدون ارتباط با این مشکلات مفهوم داشته باشد؟ برنامه عملی و سیر روحی ما چه کمکی تا کنون به شناخت و حل این مشکلات کرده است؟
۵- آیا برنامه منظم و مرتبی را برای زندگی روزانه دارم، و توانستهام زندگی روزمره خود را تحت یک نظم روشن در آورم؟ یا اغتشاشات درونی و بیرونی بر آن حاکم است؟
۶- چه آسیبهایی در زندگی و شخصیت خود شناسایی کردهام و چگونه با آن رفتار کردهام؟ چه برنامههایی برای اصلاح آن سامان دادهام؟
۷- آیا از یک توقف روحی یا غیر روحی در زندگی خود رنج میبرم؟ آیا زندگی بازده لازم را دارد و از نتایج مادی و معنوی زندگی راضی هستم؟ اگر جواب خیر است راه حل چیست و چگونه برای مداوای آن برنامه ریختهام؟
۸- آیا سردرگمیهای بنیادینی در زندگی دارم که تمام نیرو و توان من را به انفعال و زمینگیر شدن کشانده باشد؟
۹- مسیر حرکت انسان بسیار ظریف و دقیق است، و موانع کوچکی در خصایص و ملکات انسان میتواند تمامی زحمات انسان را هدر دهد؛ آیا کینههای فروخفته، غضبهای پنهان، شهوات درون ریخته و مانند آن درون من رسوب کرده و ناتمام وجود ندارد که آنچه را که من اندوختهام چون آتشی که بر خرمنی بریزد تمام محصول مرا نابود کند؟
۱۰- موهای سفید در سر و صورت علامتی از گذر عمر است؛ آیا آن مقدار که سرمایه عمر را هدر دادهام، اندوخته روحی و فکری و روانی به دست آوردهام؟
۱۱- آیا به بهانه خدمتهای اجتماعی و اثرات زندگی روزمره از توجه به خویشتن غافل نشدهام؟ و برعکس آیا به بهانه خودسازی و توجه به خویشتن از وظایف و واجبات اجتماعی نماندهام؟
۱۲- آیا تفریح و تفرج و لذتجویی مانع توجه به مسیر نشده؟ و برعکس آیا به بهانه توجه به مسیر خود را در عذاب نینداختهام به صورتی که خود این مانع رشد و توجه من شده باشد؟
۱۳- آیا در کنار من و در نزدیکترین فاصله وظایف و واجباتی وجود ندارند که من غافل از آن هستم؟
۱۴- آیا برنامههایی وجود دارند که مدتهاست تصمیم به شروع آن گرفتهام و هر زمان به دلیلی عقب میافتد و یا پس از شروع دچار آفت میشود و یا مدتی پس از شروع به دلیلی یا بدون دلیل رها میشود؟
۱۵- آیا چیزهای روشنی وجود دارند که من به راحتی میتوانم عمل کنم و به بهانهای و یا بدون بهانه بیاعتنا از آن رد میشوم؟
۱۶- اگر از نعمتهایی که اطراف من هستند سؤال کنند، و از بهرهای که از آنها بردهام، آیا جواب قابل قبولی دارم؟ از نعمت استاد و دوستان و انسانهای ارزشمند و الگوهایی که دیدهام و حلقههایی که برایم قابل استفاده هستند و مانند آن.
۱۷- آیا در یأس و سوءظن و بدبینی به خویشتن و دوستان و اطرافیان و جامعه و جهان، نیستم؟ و با این بدبینی جهان و زندگی خود را تیره و تاریک نمیکنم؟
۱۸- آیا حقوق اطرافیان خود را رعایت میکنم؟ یا در لاک خود فرو رفته و بیتوجه به نزدیکترین انسانهایی که در کنارم هستند، چنان گرفتار زندگی روزمره یا سلوک خیالی یا چیزی دیگر هستم که نمیبینم و نمیدانم که چه بر آنها میگذرد؟!
۱۹- اصولاً تمام این سؤالات و تردیدها و محاسبات نتیجه منفی برای من ندارند؟! و من را وارد یک اضطراب بیهوده و بیهدف و غیرواقعی نمیکنند؛ که نه تنها رشدی را نصیب انسان نمیکند بلکه او را از زندگی مادی و معنوی، بیشتر و بیشتر باز میدارد؟ آیا این همه باید و نباید و «بر خود نیشتر زدن» و «متر و معیار و هدف و ایده» را بر خود هموار کردن، باعث خارج شدن انسان از زندگی متعادل و معقولی نمیشود که به طور طبیعی در حال گذران آن هستم؟ آیا اصلا و ابدا اگر همه این «اضطرابات و فشارها و تردیدها» را کنار بگذارم زندگی مادی و معنوی بهتری نخواهم داشت؟؟؟
۲۰- پس چه کنم؟ تدبیر چیست؟ چه چاره کنم؟ کجا روم؟ راهم چیست؟ کدام سو باید رفت؟ اصلا آیا باید به سویی رفت؟
در این جلسه چند نفر از اعضا درباره وضعیت و شرایط خود توضیحاتی دادند.