انسان بدون درک رابطهاش با عقل و تنظیم درست آن نمیتواند زندگی موفقی داشته باشد. همچنین جایگاه عقل برای انسانها متفاوت است و چه بسا استفاده نادرست از عقل، فردی را در زندگی ناموفق کند و نمیتوان هر چیزی که عقل خشک و قالبی انسان دیکته میکند را اصل گرفت. بسیاری از اصول و روشهای عقلی و یا روشهای متفاوت از آن نیاز هست تا بتواند زندگی متعادلی را تدارک دید و در نتیجه آن، عقل و قلب و ذوق و احساس در جایگاه خود قرار بگیرند و تمام قوای انسانی و نیروهای شناختی او به تعادل برسند. اکنون سؤال اصلی این است که ما چه اندازه در این رابطه موفق بودهایم؟ به دنبال آن سؤالات بیشمار دیگری مطرح خواهد شد که به بعضی از آنها اشاره میشود:
۱- جدای از عمل و زندگی عملی، آیا از جهت نظری موضع رابطه انسان با عقل حل شده است؟
۲- تعادل بین عقل و احساس چگونه به دست میآید؟
۳- چه ابزارهایی برای شناخت و درک و کلیت زندگی در اختیار ماست؟
۴- آیا از این ابزار استفاده کردهایم و تجربه آن را داریم؟
۵- تعارض بین این راهها و ابزار مختلف برای ما حل شده است؟
۶- آیا توانستهایم اجبار درونی و بیرونی را از دستورات دینی حذف کنیم؟
۷- چه زمانی برای دیگران می توان «دین بدون اجبار» را توضیح داد؟
۸- در نهایت آیا دین متناسب با عمق وجود انسانی برای ما روشن شده است؟
۹- تا رسیدن به یک الگوی ثابت برای یک زندگی شاد و موفق چقدر فاصله داریم؟ از چه راهی باید بروم و چه مراحلی را باید طی کنم؟
۱۰- آیا راهی وجود دارد که تعارضات را در زندگی حل کنیم و از اساس به یک راه واحد برسیم؟ آیا چنین راهی این همه را در خود دارد؟ از عقل و قلب گرفته تا احساس و هر قوهای که در انسان میتواند موجود باشد.