در جلسات گذشته به این نتیجه رسیدیم که مساله زنان دارای پیچیدگی و راز آلودگی است که نمی‌توان به الگوها و راه حل‌های ساده و بسیط و سطحی اکتفا کرد. پس چه باید کرد و چگونه باید این کلاف سردرگم را باز نمود؟
مسلم است که بدون طی کردن مراحلی از اندیشه‌ورزی و تفکر سازمان یافته چنین کاری امکان ندارد. برای رسیدن به یک الگوی راهبردی می‌توان مسائل آن را به سه بخش مجزا تقسیم نمود:
اول- در درجه اول باید دانست که مساله زن، جلوه‌ای از مساله انسان است، اما این مطلب دو سو دارد: از یک سو هیچ سوال و جوابی خارج از آنچه که در باره انسان می‌توان گفت، وجود ندارد اما از سوی دیگر در عین متحد بودنِ نوعی جلوه‌ها و جنس‌های دوگانه، وضعیت‌های متفاوت و گوناگونی در انسان ظاهر می‌شود که هر کدام از این زیر شاخه‌ها می‌تواند حکمی جدا از دیگری داشته باشد. اکنون چگونه ار این قاعده کلی می‌توان بسیاری از مسائل زنان را از مساله کلی انسانی نتیجه گرفت؟ چگونه می‌توان با نگریستن به نوع انسانی و مشاهده جلوه این حقیقت واحد در جنسیت و همچنین تبلور آن در شرایط متکثر و متفاوتی-که انتهایی در آن نیست-بسیاری از معضلات غیر قابل حل را به سوی الگویی حل‌شدنی هدایت کرد؟
دوم- توجه به ریشه انسانی مساله، در عین اینکه الگوهای ارزشمندی برای حل معضلات مساله زنان به ما ارزانی می‌کند، در عین حال به ما می‌فهماند که انتهایی در این رازآلودگی و پیچیدگی نمی‌توان تصور کرد. برخلاف تصور بسیاری از جریانات فکری و مواضعی که آنان اتخاذ میکنند، انتهایی در این مساله و غوامض مربوط به موضوع زن و هر چه که به آن مربوط می‌شود، نیست.
سوم- در میان این رازآلودگی و پیچیدگی بی‌انتها و الگوی رجوع به حقیقت انسانی، می‌توان حوزه وسیع دیگری را دید که میدانی مهم و تعیین کننده در این مساله است؛ یعنی الگوهایی که فرهنگها، ادبیات، داستان‌ها، و جوامع مختلف از زن ارائه می‌دهند. این الگوها در قالب ادبیات و توصیف‌هایی که ارائه شده است، الگوهای خاصی برای حل بسیاری از معضلات و غوامص زندگی انسان-در قالب جنسیت زن-با فرم و محتوایی کامل‌تر بیان میکنند. آنچه که در این الگوها به صورت کامل و تمام عیار ترسیم شده، در ادبیات هیچ مکتب و جنبشی نمی‌توان یافت و با بررسی آنها می‌توان پیشرفت‌های قابل ملاحظه‌ای پیرامون دریافت مساله و راه حل آن بدست آورد. در میان نمونه‌های سنتی شاید بتوان به ادبیات و داستان‌های نظامی گنجوی بعنوان نمونه‌ای بی‌بدیل اشاره کرد و در میان ادبیات جدید نیز می‌توان نمونه‌های خاصی را نشان داد.
در هر حال کلیت این سه بخش، موضوع گفتگوی ما در جلسه این هفته است و نتیجه آن نیز رسیدن به یک طرح درازمدت برای دستیابی به حداقل جواب قابل قبول خواهد بود.
