۱- زندگی انسان را اگر به محیط‌های طبیعی تشبیه کنیم، ممکن است مانند کوهستان یا کویر یا جنگل یا هر جای دیگر باشد. اما مهم‌تر از درک فضای زندگی، دانستن این امر است که ما در چه نقطه ای ایستاده‌ایم تا پس از آن بتوانیم خط سیر زندگی را ترسیم کنیم.

۲- بنیاد تفکر شخصی همان نقطه‌ای است که ایستاده‌ایم. درواقع محیط زندگی ما و اینکه در کجا زندگی کنیم نیز تا حد بسیاری برآمده از بنیاد و بینش ماست. آیا تمام زندگی و هرچه که در بیرون هست هم از درون برامده و آیینه باورها و شخصیت و انتخاب انسان می‌باشد؟ این سوالی فلسفی و حکمتی است که به بحث‌های "معرفت انتخاب" باز می‌گردد و از دایره بحث رساله عملیه بیرون است. اما آنچه که در این بحث می‌گنجد اینکه در هر شرایط و فضای بیرونی باشیم نقطه اصلی توقف ما از طریق بنیاد شخصیتی و باور و بینش انسان تعیین می‌شود. بنابر‌این اول وظیفه ما شناخت مجموعه باورمندی است که این بیناد را تشکیل می‌دهد.

۳- بازبینی مستمر و تکمیل و تعالی بنیاد تفکری و باورهای اساسی شخصیت انسان وظیفه همیشگی هر انسان مسئول و متعهد است. اما در یک حالت حکم ضرورت پیدا می‌کند. وقتی که انسان در سردرگمی روحی و شخصیتی قرار می‌گیرد و احساس سرگردانی در زندگی می‌کند و در حالی که انگیزه و اراده زندگی بهتر و حرکت به سوی آن را دارد، اما خود نمی‌داند که چه کند و به چه سمتی حرکت نماید. توصیح بیشتر: انسان ها در برابر "سوال‌های بنیادین از زندگی" به چهار دسته تقسیم می‌شوند:

اول کسانی که از زندگی موجود و یا حرکت به سوی زندگی مطلوب و یا تلاش برای آن رضایت نسبی دارند و سوال بنیادینی بدون جواب برای آنها نمانده یا راه رسیدن به جواب برایشان معین است، اگر چه این مسیر و حرکت در راه آن در نهایت صعوبت و سختی باشد؛

دوم کسانی که رضایت ندارند اما نیازهای خود را برای حرکت به سوی یک زندگی مطلوب، تبدیل به سوال‌ها و درخواست‌های روشن ومعین و قابل پاسخ نموده و در یک تلاش برنامه ریزی شده به جواب آن می‌رسند؛

سوم کسانی که به چنین سوال مشخص و شفافی برای زندگی خود نرسیده، اما منتظم فکری و نظام باورهای آنها به گونه منظم و قابل اتکا است که می‌توانند در یک برنامه حساب شده روحی و فکری به این سوالات برسند؛

چهارم کسانی که هیچ یک از این شرایط را ندارند و در یک سردرگمی اساسی و بنیان‌برانداز گرفتار هستند؛

تمامی این چهار گروه به عنوان وظیفه انسانی خود باید به صورت مرتب به بازبینی و تکامل افکار و اندیشه‌های خود بپردازند اما دسته چهارم به صورت ضروری مجبور به این کار است و در واقع همچون خلل و آسیبی است که بدون حل آن امکان زندگی انسانی فراهم نیست. برای توضیح بیشتر و دسترسی به یک برنامه کاوش وجودی در مورد این چهار گروه به جلسه ... مکتب کاوش های وجود مراجعه نمائید. (ترتیب ذکر شده در اینجا با تمرین جلسه مکتب کاوش‌ها متفاوت است)

۴- وقتی انسان تصمیم به توجه و تمرکز در خویشتن و بنیاد فکری خود می‌گیرد به طور طبیعی باید راهی صاف و هموار برای درک و دیدن وجود داشته باشد . بنیاد تفکری که بر انسانیت استوار است چندان پیچیده و سخت و طاقت‌فرسا نیست. هویت انسانی راهی روشن و بدیهی در مقابل انسان می‌گشاید که اگرچه ممکن است در مواردی سختی‌های بسیار در آن وجود داشته باشد اما این سختی‌ها –در اکثر موارد- نباید با پیچیدگی مفهومی و فکری همراه شود. آنچه که این پیچیدگی و سرگردانی را ایجاد می‌کند آسیب‌ها و سردرگمی‌هایی است که به دلیل ناشناخته بودن ایجاد می‌شود. در واقع مشکلات و ابهاماتی که به دلیل اینکه هرگز نور توجه و تمرکز انسان بر آن نتابیده است همچنان زنده و فعال باقی مانده‌اند و به محض توجه روشن و شفاف، از بین می‌روند.

۵- مواردی از این مشکلات در اینجا ذکر می‌شود. اینها تنها نمونه‌هایی هستند و نباید به صورت کلیشه بر خود تحمیل کنیم بلکه با استفاده از تعلیم و تمرین آن می توان درک درستی از مشکلات خویش پیدا نمود. سعی ما در پیدا کردن نقطه‌ای که در آن ایستاده‌ایم بهترین راه برای درک این آسیب‌های احتمالی است:

اول- مشکلات ذهنی که ناشی از بینش‌های ناقص انسانی است و قبل از ورود به مجموعه تفکر شخصی برای انسان وجود دارد مانند گرفتاری‌های اعتقادی مثبت یا منفی که فرد در آن گرفتار است ونمی‌تواند یک نگاه نهایی برای خود انتخاب کند.

دوم- مشکلاتی که به درک هویت انسانی بازمی‌گردد و در واقع فرد هنوز هویت و ذات انسانی برایش مفهوم نیست یا فهمی از آن دارد که برایش مقبول نیست. چنین مشکلی اساس ذهنیت انسانی را به هم می‌ریزد و نمی‌گذارد مجموعه اندیشه‌ای خود را بر هویت انسانی استوار کند. مانند کسی که رستگاری و ارزشمند بودن زندگی انسانی در این جهان را نمی‌پذیرد و ابزار زندگی این جهانی را کافی نمی‌داند. چنین خلل‌هایی همیشه به صورت اشکار و اعلام شده نیست و ممکن است ناخوداگاه با چنین فرضیاتی وارد زندگی روزمره شده و به دلیل شدت مشغولیت خود هرگز به آن توجه نکند. اما تلاش برای درک "نقطه ایستادن" و تمرکز و توجه به آن باعث آشکار شدن این شکاف‌ها می‌شود.

سوم- چه بسا انسان نقطه حضور و تولد و زندگی خود را نامقبول و نامعقول بداند. درواقع فرد در این حالت وضعیت و شرایط زندگی خود را -حتی اگر با انتخاب خودش بوده- به صورتی می‌بیند که امکان زندگی درست و انسانی را از او سلب می‌کند.

چهارم- گاهی فرد به دلیل توجه بیش از حد به شرایط بیرونی، اتکا بر خویشتن را فراموش کرده و به تدریج این حالت تبدیل به "عدم ایمان به خویشتن" می‌شود. عموما چنین حالتی بدون توجه و ناخوداگاه است و همین اساس مشکل و عامل تداوم آن است.

پنجم- ممکن است فرد از آسیب‌های بنیادی تفکر شخصی رها شده باشد اما آثار منفی و رسوب‌های روحی و خصلتی و حتی آثار بیرونی آن تا مدت‌ها فرد را از یک زندگی متعادل باز دارد. این حالتی است که فرد مجبور است تا مدتها چنین زندگی را تحمل نماید تا بتواند دو مرتبه زندگی جدیدی بنیاد گذارد.

ششم- مشکلات فکری و ذهنی ناشی از میل شدید انسان به "رشد و کمال و انسانیت" می‌تواند در طول زمان دامن‌گیر انسان شده و احساس اندوه و یاس و کمبود را بر روح و روان او مستولی کند. احساس عمیقی که او را از هر نوع حرکت و تعادل و کنش انسانی باز می‌دارد. گاهی چنین حالتی چندان عمیق و محکم است که بدون یک "عقب‌گرد کامل" نمی‌توان از آن نجات پیدا نمود.

هفتم- ممکن است فرد گرفتار ندانم‌کاری و سردرگمی بوده و ابهام و تناقض و تردید و بی‌ثباتی چندان او را گرفتار نماید که هیچ راه حلی را نتواند انتخاب کند. در این حالت فرد مانند غریقی است که نه تنها خود امکان شنا کردن ندارد بلکه هر کسی که برای او قصد انجام کاری داشته باشد -حتی اگر صادق و صالح و توانای بر این امر باشد- را آماج حمله‌های خود قرار داده و در نهایت خود نیز سرگردان و پریشان و پشیمان باقی می‌ماند.

هشتم- خصلت‌های خاص، ضعف‌های روحی و خصلتی، اخلاقیات ویژه می‌تواند در مواقع حساس و موقعیت‌های ویژه امکان قرار گرفتن در یک مسیر معین را به انسان ندهند. چنین آسیب‌هایی درخصلت و شخصیت می‌تواند عامل بسیاری از مشکلات انسان مخصوصا در مواقع حساس باشد.

نهم- آموزش‌های اعتقادی، خانوادگی، روانی و تلقینات اجتماعی و سیاسی و گرایش‌های جناحی و فرقه‌ای عامل بسیاری از آسیب‌های ماست. چنین زوائدی که بر انسان تحمیل میشود -حتی اگر حقانیت داشته باشد- می‌تواند چون بار زائدی تمام نیرو و توان ما را اسیر کرده و هیچ ثمره‌ای جدی نداشته باشد. نیرویی است که از بیرون بر انسان تحمیل شده وحتی اگر درست و مفید باشد در این مرحله چنان انسان را گرفتار خود می‌کند که از ضروریات زندگی انسانی باز می‌ماند و همه چیز خود را از دست می‌دهد و درنهایت نه تنها به همین هدف تحمیلی هم واصل نمی‌شود بلکه فرسنگ‌ها از آن فاصله می‌گیرد. وضعیتی که اکنون به شدیدترین صورت در اجتماع خود شاهد هستیم.

دهم- در مقابل تمام این موارد می‌توان حالتی را مشاهده نمود که فرد دارای بنیاد تفکر شخصی متعادل و لازم و کافی بوده و می‌تواند به مراحل بعدی زندگی خود پرداخته و با استفاده از این بنیاد به ترسیم خط سیر زندگی خود و حرکت در آن مشغول شود اما تصور می کند که هنوز باید در همین مقدمات سیر کند.

یازدهم- گاهی معکوس وضعیت بالا است و فرد با اطمینان از این بنیاد به حرکت می‌پردازد ولی این اساس دارای آسیب‌های جدی است. همچنین ممکن است بعضی از افراد تنها با شروع حرکت و ادامه آن بتوانند به تحلیلی از شخصیت فکری خود وآسیب‌های احتمالی پی‌ببرند.

6- اینها نمونه‌هایی از آسیب‌ها و راه‌های شناخت و توجه به "خود و بنیان فکری" می‌باشد. هرگز نباید این موارد را مانند کلیشه‌هایی حتمی و فراگیر در نظر گرفت بلکه هر کس باید مدل و الگوی خود را بیابد. وقتی فرد سعی در پیدا کردن نقطه توقف خود نماید ، راه برای درک بنیاد تفکر شخصی و شخصیت فردی و ضعف‌ها و قوت‌ها باز شده و خط سیر آینده تا حد بسیاری روشن می‌شود.

۷- هر کدام از این آسیب‌ها و نقاط ضعف راه‌حل‌های خاص خود را دارد مثلا در جلسه گذشته درباره آسیب سوم گفتگو کرده و به عنوان ابتدائی‌ترین راه حل رجوع به "مسیر های سه‌گانه" توضیح داده شد. (رها کردن مسیر و هدف خاصی که انسان مشتاق آن است- آزاد گذاشتن خود برای گرایش به مسیرها و هدف‌های دیگر و چه بسا کم ارزش- جوشیدن مسیر‌ها و اهداف برتر و بالاتر)

۸- برای تغییر ساختار شخصی و شخصیتی و اصلاح آن و برای هر نوع حرکت اساسی انسان، شیوه " تفکر وجودی" بهترین و نزدیک‌ترین و پرثمرترین است. توضیح آن نیازمند جلسه‌ای مجزا است.

۹- اساس و محور تغییر و اصلاح و حرکت باید بر "انسانیت و محوریت وتوانایی آن" باشد. البته مصادیق بسیار متفاوت و حتی در ظاهر گاه متضاد و غیر‌قابل‌فهم است. هر کس با استفاده از تعلیم‌های کلان باید بتواند مصادیق و مسیر خود را بیابد.