۱- انسان‌ها در زندگی خود پیوسته با نامداران، قهرمانان و اسوه‌ها مواجه می‌شوند. این‌ها همچون دیگر انسان‌ها هستند اما به واقع یا به خیال در مسیری از مسیرهای انسانی به موفقیت، توانایی و دانایی رسیده‌اند که دیگر انسان‌ها فاقد آن بوده‌اند. چنین منزلت و رتبه‌ای عامل توجه دیگر انسان‌ها و شهرت و نشان دار شدن گشته است. این مسیر و رتبه و شهرت آن ممکن است واقعیت و حقیقت و یا خلاف آن باشد، ممکن است مورد قبول دیگران بوده یا منکر آن باشند و ممکن است گروهی برتری این مرتبت را بپذیرند و گروهی دیگر برعکس آن بیندیشند اما در تمام این موارد آنچه مشترک است اینکه انسان در مواجهه با حقیقتی در این جهان انسانی قرار می‌گیرد که باید ساز و کار آن را بداند و نمی‌تواند آن را نادیده انگارد.
۲- نگاه اولیه و بسیطی که چنین می‌انگارد که اسوه‌ها و نمایاندن آنان همیشه برای انسان ها سودمند است، نمی‌تواند مورد قبول باشد. مطرح کردن و آشکار کردن نماد موفقیت برای یک انسان، خود پروسه‌ای انسانی است و همچون دیگر کنش‌های انسانی با واکنش‌های گوناگونی روبرو می‌شود که بعضی مثبت و بعضی منفی است و چه بسا در مواردی نتیجه بسیار منفی باشد و این هیچ ارتباطی با حقیقت و واقعیت شخصیت الگو و اسوه ندارد، واقعیتی که در اوضاع جامعه خود به شدیدترین صورتی مشاهده می‌کنیم.
۳- افرادی که در معرض توجه به اسوه‌ها قرار دارند -مانند آنچه در جامعه ما به شدت جاری است- نمی‌توانند نسبت به عوارض مثبت یا منفی آن بی‌توجه باشند، حتی اگر این بی‌توجهی به صورت انکار و مخالفت هم باشد. در صورتی که مواجهه خود را با اصول مسلم عقلائی بررسی و ارزیابی نکند، دچار اثار سوء و چه بسا زخم‌های ماندگاری خواهند شد.
۴- اولین اصلی که باید توجه داشت این است که الگوها، هر اندازه که درست و واقعی و عینی باشند نباید باعث بیگانگی ما با خویشتن شود. در هر شرایطی ما به عنوان یک انسان با این الگوها مواجه می‌شویم و هر چه که در این مواجهه توجه بیشتری به خود داشته باشیم، الگوگیری قوی تر و کامل‌تری خواهیم داشت. حتی وقتی که به الگوهای فداکاری و شهادت و فنای خویشتن و انتحار و احراق انتخابی می‌رسیم، باز هم چنین کنشی باید از عمق احترام به خود و عزت نفس صورت گیرد و نه از روی فراموشی و غفلت از خود. شماتت نفس و عتاب خود نیز -در شکل صحیح و انسانی آن- مرحله ای از بازگشت به خویشتن و تکریم خویشتن نامتناهی است و نباید از این غفلت کنیم.
۵- نتیجه توجه به الگوها، در نهایت باید به عمل و نگاه مثبت به زندگی و مسیر آن منتهی شود و اگرچه ممکن است در مراحلی از سیر انسانی دچار حالات منفی و بی عملی -در اثر نگاه به الگوها- شویم اما نتیجه نهایی آن باید به عمل مثبت انسانی منتهی شود. ترک توجه به یک قهرمان انسانی -زمانی که اثر مثبتی بر انسان ندارد- منطقی و عقلائی است و نباید از آن واهمه داشت. در عرصه‌های اجتماعی، ترک تبلیغ و ترویج گاهی چنان ضروری است که برای لحظه‌ای نمی‌توان از آن چشم پوشید.
۶- اساسی‌ترین اصل در مواجهه با الگوهای انسانی برتر توجه به این امر است که برتری یک الگو "حقیقت و فضیلتی" است که به او- -انسان برتر- واصل شده و این فضیلت در ذات و کنه هر انسانی آماده و مهیاست و تنها باید ان را احیا کرده و از غفلتی که در اثر زندگی روزمره دچار آن شده فاصله بگیرد. فرد انسانی که الگو شده است، مظهر بیرونی و "تجسم بیرونی" فضیلت است و فضیلت حقیقی همان عینیتی است که در هر انسانی موجود است و تنها باید به آن توجه کند. به عبارت کامل‌تر حقیقت برتر و فضلیت‌های کامل‌تر در عمق وجود انسان‌ها و در باطن جهان متحد و یکپارچه و یگانه است و این تکثر ناشی از فاصله گرفتن از حقایق و فضیلت‌هاست. و ما با توجه به یک الگو از طریق تجسم بیرونی و ظاهری به حقیقت درونی و باطنی خود متوجه می‌شویم.
۷- چنین اصلی در مورد وجودات مقدسی این جهان شکل کامل تری پیدا می‌کند. چه اعتقاد به آنان داشته باشیم و چه مصادیق مشخصی را منکر باشیم، مصداق بیرونی تنها تجسم و تبلور آن حقیقت برتر متعالی است و آن حقیقت هرگز قابل انکار نیست و همچون روح تمام عالم و باطن این تکثرات است و همچون روح انسانی قطعی و قابل اشاره است حتی برای آنان که مصداق مشخصی را منکر هستن و این هیچ ربطی به اعتقادات ماورائی و دینی ندارد.
۸- الگوهای منفی نیز در چنین نگاه و بینشی، معنی "درونی و ذاتی" می‌دهد. هنگام تبری جستن از یک الگوی منفی، یک انسان تباه شده و یک قهرمان منفی باید این تبری و دروی جستن، نسبت به یک عینیت منفی باشد و هم زمان توجه داشته باشیم که ما نیز می‌توانیم به راحتی مصداقی از آن عینیت منفی شویم که در حال بیزاری جستن از آن هستیم و شخصیت منفی بیرونی تجسم و تبلوری از آن است.
۹- اگرچه تحقیقات تاریخی و استنادی در جای خود درست است اما در مواجهه انسانی جایی ندارد چون مواجهه ما با آن حقیقت برتری است که حتی اگر این مصداق نادرست باشد اصل حقیقت و برتری آن در جای خود صحیح است و حداکثر، مصداق آن جابجا می‌شود و وقتی که که ما با حقیقتی روبرو هستیم که از رگ گردن به ما نزدیک‌تر است چه تفاوتی دارد که مصداق بیرونی و تشعشع خارجی آن در کجا مصداق پیدا نموده است؟ همانطور که در شخصیت‌ها و حوادث منفی و ظلم به انسان‌ها و جنایان تاریخی که جنبه نمادین پیدا نموده است نیز همین مساله مصداق دارد.
۱۰- اسوه‌ها و شخصیت‌هایی که حقیقی و واقعی هستند و نمادهایی از فضیلت را نمایندگی می‌کنند، هرگز از شک و تردید و ابهام ضرری و صدمه‌ای نمی‌بینند و هرگز نباید با "روش‌های القائی"، "فشار و ترس از تردید" و هر نوع کنش غیرخودجوش و غیروجودی به آن پرداخته و سعی در ترویج و تبلیغ نمود. فاصله گرفتن از کنش‌های غیروجودی در تمام امور معتبر است از جمله در جامعه، تربیت، خانواده و هرگز نباید از آن واهمه‌ای داشت. همچنین ظهورات و تشعشعاتی که نسبت به این فضیلت ها و اسوه ها از وجود انسان بر‌می‌خیزد را نباید با روش القائی و ورود خارجی به این امور انسانی مخلوط کرد.
۱۱- افراط و تفریط اگر چه مذموم است اما افراط و تفریط اعتقادی، اجتماعی تفاوت بسیاری با افراط و تفریط شخصی دارد. وقتی این دو در فضای اعتقادی و اجتماعی رخ می‌دهد وظیفه عقلای جامعه ایجاب می‌کند که برای آن فکری نمایند و زمینه‌های آن را به صورت عقلائی بررسی کرده و درمان کنند. اما امر شخصی کاملا با آن متفاوت است و هر فرد با واقعیت برتری در زندگی درونی خود ارتباط می‌گیرد که دیگران نه بخوبی از آن اطلاع داشته و نه حق دخالت بسیاری در آن دارند و نباید با ورود در آن، "زیست فرد" و "مسیر زندگانی او" را برهم زنند. می‌توان برای فرد همچون آئینه‌ای بود که به او کمک می‌کند که بهتر خود را ببیند و ارزیابی کند اما در نهایت خود اوست که باید این مسیر را بپیماید و دخالت بیش از این از طرف جامعه و "ارشاد مدعیان" و "تذکر ناصحان" نمی‌تواند اثر بهتری داشته باشد.
