🔸️ «وَاصْبِرْ فَإِنَّ اللَّهَ لَا يُضِيعُ أَجْرَ الْمُحْسِنِينَ» (هود/۱۱۵). صبر در کلام الهی جایگاه ویژهای دارد. به دلیل اینکه ما زیاد شنیدهایم به آن بیتوجه شدهایم و ارزش، اهمیت و عمق آن را نمیتوانیم درک کنیم. عبارتهایی که دربارهی صبر در کلام مقدس است «إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ» «إِنَّ اللَّهُ يُحِبُّ الصَّابِرِينَ» اینکه صبر با خدا همتراز دانسته است، نشان دهندهی این است که انگار صبر ذاتش انسان را به خداوند میرساند.
🔸️ با صبر چیزی حاصل میشود که با امور دیگر حاصل نمیشود. در اینجا هم صبر با احسان و نیکوکاری یکی دانسته است و اینکه با صبر اجر انسان حاصل میشود، اینکه نتیجه با صبر است و اهمیت صبر در این است که گویی بدون صبر چیزی به نتیجه نمیرسد، شاید دلیلش این است که در این جهان امور به تدریج حاصل میشوند و سختترین کار برای انسان بلکه بالاترین عبادت، بالاترین مقدمه و بالاترین شرط برای رسیدن به مقصود این است که تحمل ایستادن، توقف کردن و نگهداشتن مسیر را داشته باشند. اینکه انسان بتواند برای یک امری توقف بکند و در مقابل آن عکسالعملهایی که به طور طبیعی برای انسان حاصل میشود و گاهی این عکسالعملها ناشی از توجه انسان و علاقهاش به کار خیر است، این عکسالعملها را بتواند متوقف کند و این کار سختی است و در کلام مقدس اینطوری پیدا است که انگار اینجوری به نتیجه میرسد.
🔸️ عبارتهای عجیبی مانند: «إِنَّما يُوَفَّى الصَّابِرُونَ أَجْرَهُمْ بِغَيْرِ حِسابٍ» (زمر:۱۰) اینکه صابرون وقتی نتیجه را بخواهند ببینند، نتیجه با حساب و کتاب نیست. صابرون نتیجهی کارشان، پاداش و اجرشان با اندازهگیری، حساب و با زحمتی که آنها در جهت صبر و استقامت داشتن سنجیده نمیشود، صبرشان در حدی هست که نتیجه فراتر از آن است. همهی اینها نشان دهندهی قدرت انسان و اهمیتی است که باید برای صبر قائل بشود و گویی بدون آن به نتیجه نمیرسد و صبر همیشه صبر در مصیبت، مشکلات، زحمتها و در سختیها نیست، خیلی مواقع ارزش صبر انسان به صبری است که در مسیر و راه رسیدن به نتیجه و تحمل کردن، سکوت کردن و توقف کردن اعمالش تا اینکه نتیجه حاصل بشود، این صبر از هر چیزی گاهی سختتر است.
🔸️ صبر در عبادت؛ اینکه انسان میبیند و علاقه دارد که به نتیجه برسد و علاقه دارد که اعمال و رفتاری داشته باشد در جهت مسیر خودش و تقدیر الهی بر این است که فعلا کاری نتواند بکند و در یک خلاء، یک توقف و در یک تعلیق قرار بگیرد. صبر در تعلیق از همهی صبرها سختتر است. صبر در مصیبتها، مشکلات و سختیها هرگز با صبر در تعلیق انسان برابری نمیکند. شاید به همین دلیل است که پیامبر میفرماید: «هیچ نبیای مانند من زجر و سختی نکشیده و سورهی هود من را پیر کرده است.»
🔸️ صبر در تعلیق و صبر در تماشا کردن و کاری نکردن، صبر در اینکه مشکلات جامعه را انسان میبیند و کاری از او برنمیآید و این او را به بنبست نمیرساند. صبری که میبیند: «وَلَوْ شَاءَ رَبُّكَ لَجَعَلَ النَّاسَ أُمَّةً وَاحِدَةً ۖ وَلَا يَزَالُونَ مُخْتَلِفِينَ» (هود:۱۱۸). اینکه خداوند قدرت دارد مردم را همه در یک مسیری واحدی قرار بدهد اما آنها را آزاد میگذارد تا در امر دین و دنیایشان اختلاف کنند و این مسیر و صبر است که به انسان قدرت میدهد، ظرفیت میدهد و حقیقت کمال را برای او به فعلیت میرساند. هیچ چیز مانند صبر به خصوص صبر در تعلیق استعداد انسان را بارور نمیکند و آن را به فعلیت خلیفةاللهاش نمیرساند. شاید در این زمانه صبر از همه سختتر باشد، از هر عبادتی بالاتر و مشکلتر است و کسان اندکی هستند که این قدرت را پیدا میکنند. «إِلَّا مَنْ رَحِمَ رَبُّكَ ۚ وَلِذَٰلِكَ خَلَقَهُمْ ۗ وَتَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ» (هود/۱۱۹). عدهای اندکی هستند که آن نعمت خداوند برای آنها صادر میشود و به همین خاطر خداوند آنها را خلق کرده است و کلام خداوند، سخن، مشیت و خواست خداوند اینگونه به اتمام میرسد.